Józef Mehoffer namalował „Muzę” około 1897 roku. Obraz przedstawia kobietę w długiej białej sukni, z turkusową lirą przewiązaną zieloną wstęgą, idącą przez gęstą zieleń na tle brzóz i jasnego nieba. Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Warszawie i wisi w Galerii Sztuki XIX wieku.
Józef Mehoffer (1869–1946), Muza (ok. 1897) · Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa.
Kiedy powstała „Muza” Mehoffera?
Muzeum Narodowe w Warszawie datuje obraz na około 1897 rok. Płótno nie jest sygnowane, dlatego data jest przybliżona. To olej na płótnie o wymiarach 130 na 95 cm.
Był to dla Mehoffera czas intensywnej pracy po powrocie ze studiów w Paryżu, które trwały od 1891 do 1896 roku. W 1895 roku wygrał międzynarodowy konkurs na witraże do katedry we Fryburgu w Szwajcarii. W 1896 roku namalował „Śpiewaczkę”, portret Wandy Janakowskiej na tle wzorzystych zasłon, i sformułował swój manifest „O sztuce i jej stosunku do natury”.
ArtystaJózef Mehoffer (1869–1946)
DziełoMuza (ok. 1897)
Technikaolej na płótnie, 130 × 95 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa
Co przedstawia obraz „Muza”?
Kobieta jest pokazana w całej postaci. Ma ciemne włosy, białą, luźną suknię z szerokimi rękawami i sandały. Prawą rękę unosi ku gałęziom, a głowę lekko odwraca i spogląda w górę, poza obraz. Lewą ręką przytrzymuje turkusową lirę, od której spływa długa zielona wstęga.
Postać idzie przez ciemnozielony gąszcz. Po lewej stronie widać białe pnie brzóz, w głębi pas jasnej wody lub nieba prześwitujący między drzewami. W prawym dolnym rogu rosną kwiaty o białych i fioletowych główkach, przypominające osty.
Malarz zestawił chłodną biel sukni i turkus liry z głęboką zielenią tła. Jasna postać mocno odcina się od ciemnego otoczenia, dzięki czemu od razu przyciąga wzrok.
Kto pozował do „Muzy”?
Karta katalogowa Muzeum Narodowego w Warszawie nie podaje nazwiska modelki. Biogram Mehoffera w polskiej Wikipedii łączy obraz z Wandą Janakowską, przedstawioną tym razem w roli Safony, greckiej poetki. Wanda Janakowska pozowała Mehofferowi także do „Śpiewaczki” z 1896 roku, która dziś znajduje się we Lwowskiej Galerii Sztuki.
Lira, którą trzyma kobieta, to instrument kojarzony z antyczną poezją. Tytuł „Muza” wskazuje, że obraz jest alegorią natchnienia, a nie zwykłym portretem.
Gdzie można zobaczyć „Muzę”?
Obraz należy do Muzeum Narodowego w Warszawie i ma numer inwentarzowy MP 367 MNW. Wisi w Galerii Sztuki XIX wieku w gmachu głównym muzeum. Omawia go przewodnik po tej galerii autorstwa Ewy Micke-Broniarek, wydany przez muzeum w 2022 roku.
W tej samej galerii można zobaczyć inne prace Mehoffera, m.in. „Dziwny ogród” z lat 1902–1903 i „Autoportret” z 1898 roku.
