Józef Mehoffer – Portret Juliusza Kossaka

Spotkanie dwóch pokoleń krakowskich artystów

Juliusz Kossak był dla młodopolskich twórców żywą legendą – człowiekiem, który wraz z Henrykiem Sienkiewiczem i Janem Matejką ukształtował wyobraźnię historyczną Polaków pod zaborami. Gdy Józef Mehoffer stanął przed nim ze sztalugą, dokonał się symboliczny dialog pokoleń.

Mehoffer zrezygnował z pompatycznych rekwizytów. Kossak siedzi w wygodnym fotelu, w ciepłym, domowym ubiorze. Jego siwe włosy, dostojny wąs i głęboko osadzone, mądre oczy zdradzają człowieka, który widział całą epokę polskich walk i narodowych nadziei.

Modelunek twarzy został poprowadzony z mistrzowską precyzją psychologiczną: widać w nim zmęczenie wiekiem, lecz także niegasnący błysk artystycznej pasji i ciepłą życzliwość dla młodszego kolegi po pędzlu.

Kossakówka i młodopolski Kraków

Juliusz Kossak przyjmował gości w swoim słynnym dworku – Kossakówce, która była wówczas jednym z najważniejszych salonów kulturalnych Krakowa. Bywali tam wszyscy: od Asnyka i Sienkiewicza po Malczewskiego i Wyspiańskiego.

Mehoffer zastosował stonowaną, elegancką gamę barwną, zdominowaną przez głębokie brązy, grafity i ciepłe ugry. Oszczędność środków wyrazu pozwala skupić się wyłącznie na duchowym wnętrzu portretowanego nestora.

Płótno jest dowodem na to, że młodopolski bunt przeciwko akademizmowi nie oznaczał braku szacunku dla dawnych mistrzów – przeciwnie, Mehoffer widział w Kossaku niezłomny fundament polskiej tożsamości.

Świadek epoki przy ulicy Krupniczej

„Portret Juliusza Kossaka” to dzieło o wielkiej wartości historycznej i artystycznej, stanowiące pomost między romantyczną tradycją a nowoczesnym portretem psychologicznym.

Eksponowane w Domu Józefa Mehoffera w Krakowie, zachwyca intymnością i autentyzmem, przywołując pamięć o niezwykłej atmosferze artystycznego Krakowa schyłku XIX wieku.