Józef Mehoffer – Portret żony artysty Jadwigi na żółtym tle

Kim była Jadwiga Mehofferowa?

Jadwiga z Janakowskich (1871–1956) poznała Józefa Mehoffera w Paryżu w 1894 roku. Uczyła się tam malarstwa, a jej młodsza siostra Wanda Janakowska (1873–1940) śpiewu. Muzeum Narodowe w Warszawie przytacza słowa artysty, że obie panny już wtedy „pozowały na intelektualistki”.

Pobrali się we wrześniu 1899 roku, a w 1900 roku urodził się ich syn Zbigniew. Jadwiga była ulubioną modelką męża. Mehoffer malował ją wiele razy: w codziennych sukniach i w wytwornych toaletach, które sam projektował, najczęściej na tle domowych wnętrz, barwnych makat lub gobelinów.

Co przedstawia portret na żółtym tle?

Jadwiga jest ukazana z profilu, zwrócona w lewo, z lekko uniesioną głową. Ma na sobie czarny strój z peleryną i duży kapelusz z czarnymi i białymi piórami oraz okrągłą ozdobą. W uchu widać kolczyk. Ciemna sylwetka wyraźnie odcina się od jednolitego, intensywnie żółtego tła.

Obraz zbudowany jest na mocnym kontraście czerni i żółcieni, z jasnym akcentem białego pióra przy kapeluszu. Światło pada z lewej strony, ociepla barwy i wydobywa twarz modelki. Mehoffer starannie oddał ozdoby stroju i różną fakturę tkanin, które inaczej pochłaniają i odbijają światło.

To obraz olejny na płótnie o wymiarach 68 na 51 cm. Sygnatura „Józef Mehoffer” znajduje się w lewym górnym rogu.

Jak muzeum odczytuje ten portret?

W opisie Muzeum Narodowego w Warszawie, którego autorką jest Ewa Micke-Broniarek, obraz jest przykładem upodobania Mehoffera do dekoracyjności. Według autorki najpełniej widać je w jego portretach kobiet, oddających klimat belle époque i elegancję ówczesnych strojów.

Opis zwraca uwagę na lekki uśmiech modelki i jej spojrzenie spod na wpół przymkniętych powiek, które omija widza. Uniesiona głowa i nieco wyniosła poza mają podkreślać obraz kobiety pewnej siebie, wyemancypowanej i świadomej wrażenia, jakie wywiera. To interpretacja historyczki sztuki, a nie deklaracja samego malarza.

Gdzie można zobaczyć oryginał?

Portret należy do Muzeum Narodowego w Warszawie i ma numer inwentarzowy MP 364 MNW. Muzeum nabyło go drogą zakupu. Jego opis ukazał się w przewodniku po Galerii Sztuki XIX Wieku MNW, a zdjęcie i karta katalogowa są dostępne w Zbiorach Cyfrowych MNW.

Obraz był reprodukowany w katalogach wystaw malarstwa polskiego za granicą: w Kolonii (1978), w National Academy of Design w Nowym Jorku (1988) i w Salamance (2000). W 2009 roku pokazano go w Warszawie na wystawie „Uroda portretu. Od Kobera do Witkacego”.