Młoda Polska · Melancholia Północy i Monachijskie Srebro
Bretonka (ok. 1889–1890)
Zachwycająca głębokim skupieniem, surową szlachetnością i psychologiczną powagą „Bretonka” Olgi Boznańskiej to jedno z kluczowych dzieł wczesnego okresu twórczości najwybitniejszej polskiej malarki przełomu stuleci. Powstały podczas studiów w Monachium lub podróży artystycznej portret ukazuje młodą mieszkankę Bretanii ubraną w tradycyjny ciemny strój regionalny oraz śnieżnobiały, misternie ułożony czepiec. Twarz modelki, wyłaniająca się ze srebrzysto-brunatnej mgły tła, hipnotyzuje spokojnym, melancholijnym spojrzeniem, w którym kryje się cała surowość i duchowa głębia atlantyckiego wybrzeża Francji.
Olga Boznańska, Bretonka (ok. 1889–1890) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Krakowie.
Monachijska szkoła i poszukiwanie własnego tonu
Pod koniec lat 80. XIX wieku Olga Boznańska doskonaliła swój warsztat w Monachium pod okiem wybitnych pedagogów Karla Kricheldorfa i Wilhelma Dürra, ponieważ prestiżowa Akademia Sztuk Pięknych w stolicy Bawarii nie przyjmowała wówczas w swe mury kobiet. Młoda krakowianka pracowała z żelazną dyscypliną, spędzając długie godziny przy sztaludze.
Podczas gdy większość malarzy epoki skupiała się na malowniczych anegdotach rodzajowych, historycznych batalistykach i barwnym folklorze, Boznańską od samego początku interesowała psychologiczna prawda człowieka, tajemnica jego wewnętrznego dramatu oraz duchowa samotność.
W „Bretonce” krakowska artystka odrzuciła jaskrawe, salonowe barwy na rzecz niezwykle subtelnej, wyrafinowanej palety zdominowanej przez zgaszone szarości, chłodne biele, popielate ugry i aksamitne czernie, które stały się zaczątkiem jej unikalnego stylu.
MalarzOlga Boznańska (1865–1940)
Dzieło i technikaBretonka (Kobieta w czepcu bretońskim) (ok. 1894–1912) Olej na tekturze
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Krakowie Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Tajemnica spojrzenia i technika tektury
Niezwykłym walorem kompozycji jest wirtuozerskie potraktowanie bieli czepca: pędzle Boznańskiej kładły farbę z niezwykłą lekkością i miękkością, wydobywając z tkaniny delikatną grę świateł i półcieni, która wspaniale kontrastuje ze zwartą plamą ciemnego kaftana.
Artystka malowała ten obraz na surowej tekturze, która natychmiast wchłaniała nadmiar spoiwa olejowego z farb, nadając powierzchni unikalne, matowe wykończenie zbliżone do szlachetnego pastelu lub ściennego fresku.
Spojrzenie młodej Bretonki nie szuka taniego poklasku u widza – jest wyciszone, introwertyczne, pełne godności i wrodzonego dostojeństwa, które stanie się niezmiennym znakiem rozpoznawczym całej dojrzałej twórczości krakowskiej malarki.
“
„Obraz musi żyć własnym życiem, cichym i głębokim. W twarzy człowieka szukam jego duszy, a nie tylko rysów.”
Duma zbiorów krakowskiego Muzeum Narodowego
Eksponowana w salach Muzeum Narodowego w Krakowie „Bretonka” to poruszające świadectwo wczesnego geniuszu Boznańskiej, zapowiadające jej późniejsze paryskie triumfy na Salonach Jesiennych i wystawach międzynarodowych.
Dzieło to wnosi do współczesnego wnętrza niezwykłą atmosferę skupienia, kontemplacji i wyciszenia, przypominając o ponadczasowym pięknie tradycji, powściągliwości formy i prawdzie ludzkich emocji.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Obraz znajduje się w stałej ekspozycji sztuki polskiej w Muzeum Narodowym w Krakowie (Gmach Główny).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Bretonka”
Wprowadź do swojego domu szlachetny spokój, srebrzystą harmonię barw i niezwykłą intymność malarstwa Olgi Boznańskiej. Nasze tekstylia z motywem „Bretonki” to kwintesencja elegancji, ciepła i kunsztu polskiej manufaktury.
