Olga Boznańska namalowała „Dziewczynkę z chryzantemami” w 1894 roku w Monachium. To portret dziewczynki w szarej sukience, która trzyma w dłoniach bukiet białych chryzantem. Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Krakowie i jest pokazywany w Gmachu Głównym.
Olga Boznańska (1865–1940), Dziewczynka z chryzantemami (1894) · Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków.
Kiedy i gdzie powstała „Dziewczynka z chryzantemami”?
Obraz powstał w 1894 roku w Monachium, gdzie Boznańska wówczas mieszkała i pracowała. W prawym dolnym rogu widnieje sygnatura z datą: „Boznańska 94”. W katalogu muzeum obraz figuruje też pod drugim tytułem: „Portret blondynki z chryzantemami”.
Muzeum Narodowe w Krakowie zalicza ten portret do najdoskonalszych dzieł artystki. Tożsamość dziewczynki nie jest znana. Źródła muzealne nie podają jej imienia, dlatego wszelkie opowieści o modelce należy traktować z dystansem.
ArtystaOlga Boznańska (1865–1940)
DziełoDziewczynka z chryzantemami (1894)
Technikaolej na tekturze, 88,5 × 69 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Krakowie, Kraków
Co przedstawia obraz i jak jest namalowany?
Dziewczynka stoi sama na tle jasnej, szarobiałej ściany. Jest ujęta w półpostaci, ubrana w skromną, szarą sukienkę. W splecionych dłoniach trzyma białe chryzantemy. Uwagę przyciąga blada twarz i duże, ciemne oczy, które patrzą wprost na widza.
Paleta jest bardzo ograniczona. Dominują srebrzyste szarości, a forma powstaje z drobnych, delikatnych pociągnięć pędzla. Boznańska malowała tu farbą olejną na tekturze, czyli na podłożu, po które często sięgała. Obraz ma 88,5 na 69 cm.
Według opisu muzeum artystka zerwała w tym portrecie z ówczesną konwencją portretu dziecięcego. Dzieci malowano zwykle w strojnych ubraniach i w eleganckich wnętrzach. Tu nie ma ani wnętrza, ani ozdób. Jest tylko postać, kwiaty i neutralne tło.
Dlaczego ten portret porównywano do Maeterlincka?
W 1896 roku krytyk William Ritter pisał o obrazie na łamach paryskiej „Gazette des Beaux-Arts”. Zestawił dziewczynkę z bohaterkami utworów Maurice'a Maeterlincka, belgijskiego symbolisty, którego wiersze Boznańska znała i ceniła. Ritter zwracał uwagę na jej niepokojące, ciemne oczy i bladą twarz.
To porównanie dobrze oddaje nastrój obrazu. Portret jest cichy, zamyślony i trochę tajemniczy. Nie opowiada historii, tylko buduje atmosferę. Dlatego bywa pokazywany na wystawach poświęconych symbolizmowi i sztuce przełomu XIX i XX wieku.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Muzeum Narodowe w Krakowie kupiło obraz w 1950 roku. Ma on numer inwentarzowy MNK II-b-1032. Na stałe należy do Galerii Sztuki Polskiej XX wieku w Gmachu Głównym muzeum.
Portret często podróżował. Był pokazywany m.in. w Milwaukee Art Museum na wystawie „Leonardo da Vinci and the Splendor of Poland” (2002–2003), a także na dużej monograficznej wystawie Olgi Boznańskiej w Krakowie i Warszawie w latach 2014–2015.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Dziewczynka z chryzantemami”?
