Arcydzieło Młodej Polski · Tajemnica Spojrzenia i Złoty Wiek Secesji
Dziewczynka z chryzantemami (1894)
Olśniewający, magnetyczny i uznawany za jeden z najwspanialszych obrazów w całych dziejach polskiego malarstwa „Dziewczynka z chryzantemami” Olgi Boznańskiej to absolutne arcydzieło psychologicznego portretu epoki modernizmu. Namalowany w Monachium w 1894 roku wizerunek bladej dziewczynki o hipnotyzujących, wielkich, ciemnych oczach, trzymającej w splecionych dłoniach bukiet puszystych białych chryzantem, od ponad stulecia porusza najczulsze struny ludzkiej wrażliwości. Zamiast salonowej słodyczy typowej dla ówczesnych portretów dziecięcych Boznańska stworzyła dzieło pełne przejmującej melancholii, niepokoju fin de siècle'u i niezwykłej wibracji szaro-srebrzystych tonów.
Olga Boznańska, Dziewczynka z chryzantemami (1894) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice).
Monachijski triumf i zachwyt europejskiej krytyki
W 1894 roku dwudziestodziewięcioletnia Olga Boznańska mieszkała w Monachium, gdzie wynajmowała własną pracownię i z żelazną konsekwencją budowała swoją pozycję w zdominowanym przez mężczyzn świecie sztuki.
Gdy zaprezentowała publiczności portret dziewczynki z chryzantemami, obraz natychmiast wywołał falę zachwytu krytyków w Wiedniu, Monachium i Paryżu. Dostrzeżono w nim nowatorskie podejście do światła i niezwykłą odwagę w ukazaniu psychiki dziecka.
Słynny pisarz i dramaturg Stanisław Przybyszewski poświęcił temu dziełu płomienny esej, pisząc: „Jej myśli pływają gdzieś daleko w nieznanych głębiach... Dziewczynka z chryzantemami to wcielenie nowoczesnej duszy, która tęskni za czymś nienazwanym”.
MalarzOlga Boznańska (1865–1940)
Dzieło i technikaDziewczynka z chryzantemami (ok. 1894–1912) Olej na tekturze
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Krakowie Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Wibracja szarości i magia tektury
Geniusz kolorystyczny Boznańskiej objawia się w nieskończonym bogactwie szarości: tło za dziewczynką wydaje się migotać tysiącem niuansów srebra, popiołu, ciepłego beżu i chłodnego błękitu, tworząc atmosferę eterycznego snu.
Wybór surowej tektury zamiast tradycyjnego płótna był w pełni świadomym zabiegiem artystycznym – porowate podłoże piło spoiwo olejowe, dzięki czemu plamy barwne zyskiwały matową, głęboką strukturę przypominającą aksamit lub fresk.
Białe chryzantemy – kwiaty kojarzone tradycyjnie z przemijaniem, jesienią i zadumą – trzymane kurczowo przez bezbronną dziewczynkę potęgują wrażenie kruchości i niewinności w obliczu nieuchronnego upływu czasu.
“
„Dzieci nie są zabawkami. Mają swoje wielkie dramaty, swoje ciche tęsknoty i tajemnice, których dorośli często nie potrafią pojąć.”
Najcenniejsza perła krakowskich Sukiennic
Eksponowana w reprezentacyjnej Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach w Krakowie „Dziewczynka z chryzantemami” przyciąga tłumy wielbicieli sztuki z całego świata, stanowiąc niezaprzeczalną wizytówkę polskiej kultury narodowej.
Obecność tego motywu we wnętrzu wnosi nastrojową poezję, szlachetny umiar i ponadczasową elegancję, będąc nieustannym źródłem estetycznego zachwytu i głębokich refleksji.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji Muzeum Narodowego w Krakowie w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Dziewczyna z chryzantemami”
Zaproś do swojego salonu i sypialni poetycką melancholię, perłowe szarości i nieprzemijający czar najsłynniejszego obrazu Młodej Polski. Kolekcja tekstyliów z motywem „Dziewczynki z chryzantemami” to luksus polskiego rzemiosła i hołd dla wielkiej sztuki.
