Młoda Polska · Wiedeński Złoty Medal i Międzynarodowy Triumf
Portret Paula Nauena (1893)
Uznawany za jedno z absolutnie przełomowych arcydzieł w karierze Olgi Boznańskiej „Portret Paula Nauena” przyniósł polskiej artystce upragnioną europejską sławę i powszechne uznanie krytyki. Namalowany w Monachium w 1893 roku wizerunek zaprzyjaźnionego niemieckiego malarza został w 1894 roku nagrodzony prestiżowym złotym medalem na wystawie światowej w wiedeńskim Künstlerhausie, a następnie zachwycił publiczność salonów w Berlinie i Paryżu. Siedzący swobodnie na krześle, z tlącym się papierosem w dłoni, Nauen uosabia typ nowoczesnego intelektualisty i artysty fin de siècle'u – jego skupiona twarz, przenikliwe spojrzenie i melancholijna godność wyłaniają się z wyrafinowanej symfonii chłodnych szarości i głębokiej czerni.
Olga Boznańska, Portret Paula Nauena (1893) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice).
Wiedeński triumf i uznanie europejskiej elity
W 1893 roku Paul Nauen (1859–1932) był uznanym monachijskim malarzem i bliskim przyjacielem Boznańskiej, który doskonale rozumiał jej nowatorskie dążenia kolorystyczne.
Gdy rok później Boznańska wysłała ukończony portret na międzynarodową wystawę do Wiednia, jury pod przewodnictwem mistrzów akademickich jednogłośnie przyznało jej złoty medal. Był to bezprecedensowy sukces dla młodej kobiety pochodzącej z Polski.
Krytycy z entuzjazmem podkreślali, że Boznańska potrafiła połączyć precyzję psychologicznej wiwisekcji w stylu Velázqueza ze współczesną, rozedrganą wrażliwością nowoczesnego portretu psychologicznego, tworząc dzieło o światowym formacie.
MalarzOlga Boznańska (1865–1940)
Dzieło i technikaPortret malarza Paula Nauena (ok. 1894–1912) Olej na tekturze
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Krakowie Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Papieros, swoboda pozy i szarości
Kompozycja uderza naturalnością: Nauen siedzi bokiem, opierając rękę na oparciu fotela, w pozie całkowicie pozbawionej sztywności oficjalnego portretu reprezentacyjnego.
Dym unoszący się z trzymanego niedbale w palcach papierosa staje się metaforycznym elementem kompozycji – ulotną smugą szarości, która łączy postać malarza z tajemniczą głębią tła pracowni.
Zestawienie czarnego, aksamitnego garnituru ze śnieżnobiałym kołnierzykiem koszuli i ciepłą karnacją twarzy tworzy harmonijną, niemal muzyczną strukturę walorową, w której każdy ton ma swoje precyzyjne miejsce.
“
„Kiedy maluję portret przyjaciela, nie chcę pokazywać maski. Chcę pokazać człowieka w całej prawdzie jego myśli i samotności.”
Pomnik przyjaźni w krakowskich Sukiennicach
Dziś „Portret Paula Nauena” zajmuje zaszczytne miejsce w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach w Krakowie, będąc jednym z najwspanialszych przykładów męskiego portretu modernizmu.
Obecność tego motywu we wnętrzu wnosi powagę, elegancję, intelektualną głębię oraz szlachetny klimat europejskiego atelier, doskonale pasując do gabinetu, biblioteki i salonu.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Obraz znajduje się w stałej ekspozycji Muzeum Narodowego w Krakowie w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Portret Paula Nauena”
Wprowadź do swojego gabinetu lub salonu intelektualny szyk, arystokratyczną powagę i mistrzowski kunszt malarstwa Olgi Boznańskiej. Kolekcja z motywem nagrodzonego w Wiedniu „Portretu Paula Nauena” to kwintesencja elegancji i polskiego rzemiosła.
