Olga Boznańska namalowała „Portret Paula Nauena” w 1893 roku w Monachium. Obraz przedstawia niemieckiego malarza siedzącego na kanapie w kwiaty, z założoną nogą na nogę, obok stolika z biało-niebieską filiżanką. Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Krakowie.
Olga Boznańska (1865–1940), Portret Paula Nauena (1893) · Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków.
Kim był Paul Nauen?
Paul Nauen (1859–1932) urodził się w Hamburgu. Od 1878 roku studiował w monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych, m.in. u Gyuli Benczúra i Ludwiga von Löfftza. Malował portrety i pejzaże. W 1890 roku razem z Friedrichem Fehrem i Ludwigiem Schmidt-Reutte założył w Monachium prywatną szkołę malarstwa, w której uczyli się także Polacy.
Boznańska bywa błędnie nazywana uczennicą Nauena. Muzeum Narodowe w Krakowie wyjaśnia, że oboje się znali i przyjaźnili, a także wzajemnie się sportretowali. W 1906 roku Nauen wyjechał do Nowego Jorku.
ArtystaOlga Boznańska (1865–1940)
DziełoPortret Paula Nauena (1893)
Technikaolej na płótnie, 121 × 91 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Krakowie, Kraków
Jak powstał portret?
Boznańska opisała to w 1925 roku w rozmowie z malarzem Marcinem Samlickim. Był deszczowy, monachijski poranek. Nauen wszedł do pracowni z podniesionym kołnierzem, a artystka od razu poprosiła: „Niech pan tak zostanie”. Posadziła go na kanapie w kwiaty i zaczęła malować.
Obraz jest namalowany farbą olejną na płótnie i ma 121 na 91 cm. Sygnatura z datą, „Olga Boznańska 93”, znajduje się w prawym górnym rogu.
Co widać na obrazie i skąd ten układ?
Nauen siedzi bokiem na wzorzystej kanapie, z nogą założoną na nogę i dłońmi złożonymi na kolanach. Patrzy w stronę widza. Ciemna plama ubrania dominuje w kompozycji, a jasne tło oraz jasne dłonie i twarz ją równoważą. Na pierwszym planie po lewej stoi niewielki stolik z tacą i biało-niebieską porcelanową filiżanką. Ten drobny element martwej natury buduje przestrzeń obrazu.
Historyczka sztuki Zofia Ostrowska-Kębłowska zestawiła ten portret z „Portretem Émile'a Zoli” Édouarda Maneta z 1868 roku. Podobieństwa to zbliżona poza modela, wzorzysta kanapa i rekwizyty. Według muzeum Boznańska przejęła z obrazu Maneta przede wszystkim figurę siedzącego mężczyzny, a resztę wykorzystała w innych pracach, m.in. w „Portrecie Zofii Federowiczowej”.
Jakie nagrody zdobył i gdzie można go zobaczyć?
Muzeum Narodowe w Krakowie nazywa ten obraz dziełem przełomowym w karierze Boznańskiej. W 1894 roku portret zdobył srebrny medal na Powszechnej Wystawie Sztuki we Lwowie oraz złoty medal na III Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Wiedniu. W 1895 roku otrzymał II nagrodę na wystawie w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie.
Henryk Rodakowski, ceniony portrecista starszego pokolenia, zobaczył obraz w Wiedniu i zaproponował pokazanie go w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1896 roku Muzeum Narodowe w Krakowie kupiło portret. Był to pierwszy obraz Boznańskiej w zbiorach tego muzeum. Dziś ma numer inwentarzowy MNK II-b-7 i należy do Galerii Sztuki Polskiej XX wieku w Gmachu Głównym.
