Młoda Polska · Sakralna Cisza, Półmrok i Modlitwa Cieni
W Wielki Piątek (1890)
Głęboko poruszający, mistyczny i nasycony nastrojem żarliwej kontemplacji obraz „W Wielki Piątek” Olgi Boznańskiej powstał w 1890 roku w Monachium, stanowiąc jedno z najbardziej unikalnych dzieł o tematyce religijnej w polskim modernizmie. Artystka ukazała wnętrze kościoła tonące w chłodnym, uroczystym półmroku podczas wielkopiątkowego czuwania przy Grobie Pańskim. W skupieniu modlące się postacie wiernych, migotliwe płomyki świec przecinające ciemność i surowa architektura świątyni tworzą atmosferę cichej żałoby, pokory i oczekiwania na cud zmartwychwstania, w której mistrzostwo tenebryzmu spotyka się z autentycznym duchowym przeżyciem.
Olga Boznańska, W Wielki Piątek (1890) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Krakowie.
Duchowy wymiar młodopolskiego fin de siècle'u
Przełom XIX i XX wieku kojarzy się często z dekadentyzmem i laicyzacją bohemy, jednak dla wielu wybitnych twórców, w tym Olgi Boznańskiej, sfera sacrum i tradycji chrześcijańskiej stanowiła niewyczerpane źródło inspiracji moralnej i estetycznej.
Wielki Piątek – dzień najgłębszej ciszy w kalendarzu liturgicznym – zainspirował młodą malarkę do stworzenia kompozycji całkowicie pozbawionej taniej teatralności czy patetycznych gestów rozpaczy.
W krakowskim i monachijskim środowisku dzieło zostało przyjęte jako dowód wielkiej wrażliwości etycznej artystki, która potrafiła ukazać wiarę jako intymną, wewnętrzną rozmowę człowieka z Bogiem w obliczu tajemnicy cierpienia, przemijania i śmierci.
MalarzOlga Boznańska (1865–1940)
Dzieło i technikaW Wielki Piątek (Karfreitag) (ok. 1894–1912) Olej na tekturze
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Krakowie Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Wirtuozeria mroku i migotanie świec
Prawdziwym triumfem warsztatowym Boznańskiej jest w tym dziele operowanie ciemnymi tonami: mrok świątyni nie jest płaską czernią, lecz żywą, głęboką przestrzenią mieniącą się tonami gorzkiej czekolady, palonego hebanu i chłodnego grafitu.
Płomyki wotywnych świec rzucają ciepłe, złociste refleksy na klęczące postacie, drewniane ławki i kamienne płyty posadzki, wydobywając z mroku pojedyncze dłonie złożone do modlitwy i zarysy pochylonych głów.
Ten niezwykły kontrast między mistycznym światłem a przytłaczającym cieniem buduje atmosferę skupienia, która hipnotyzuje widza i wprowadza w stan głębokiego wyciszenia emocjonalnego, sprzyjającego wewnętrznemu oczyszczeniu.
“
„Cisza w kościele jest inna niż jakakolwiek inna cisza. W ciemności światło świecy ma siłę wielkiej nadziei.”
Zabytkowa perła krakowskich zbiorów
Przechowywany w Muzeum Narodowym w Krakowie obraz „W Wielki Piątek” to bezcenny przykład malarstwa nastroju, w którym duchowość łączy się z najwyższym kunsztem europejskiego światłocienia.
Motyw ten wnosi do domowego wnętrza aurę dostojeństwa, spokoju, refleksji i głębokiej harmonii, doskonale sprawdzając się w przestrzeniach sprzyjających wyciszeniu, lekturze i medytacji, z dala od codziennego hałasu.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Dzieło jest częścią kolekcji sztuki polskiej przełomu wieków w Muzeum Narodowym w Krakowie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „W Wielki Piątek”
Wprowadź do swojego domu atmosferę szlachetnej zadumy, ciepłe złoto świec i kojący półmrok malarstwa Olgi Boznańskiej. Kolekcja tekstyliów z motywem „W Wielki Piątek” to propozycja dla osób poszukujących piękna, głębi i mistrzowskiego polskiego rzemiosła.
