Sandro Botticelli – Madonna, dziecko i 2 anioły

Kiedy powstał obraz i skąd wiadomo, że to Botticelli?

To dzieło młodego Botticellego, z czasów, gdy wciąż wyraźnie nawiązywał do swojego mistrza, Filippa Lippiego. W XVI wieku inwentarze Pałacu Farnese w Rzymie przypisywały obraz Lippiemu. Dopiero późniejsze badania pozwoliły uznać go za dzieło Botticellego.

Dokładna data nie jest znana. Typ twarzy i inne szczegóły zbliżają obraz do „Męstwa”, alegorii namalowanej przez Botticellego około 1470 roku, i do innych jego wczesnych Madonn. Stąd datowanie na około 1468–1469 rok.

Co przedstawia „Madonna z dwoma aniołami”?

Maryja w czerwonej sukni i błękitnym płaszczu siedzi zwrócona w trzech czwartych w lewo. Głowę okrywa jej cienki, przejrzysty welon, a nad nią lśni złota aureola. Patrzy w dół, na Dzieciątko, które wyciąga do niej ręce. Lewą dłonią lekko przytrzymuje jego stópki. Dziecko podtrzymują dwa anioły z kręconymi włosami, również z aureolami.

Za postaciami biegnie wysoki marmurowy parapet. Ponad nim otwiera się skalisty krajobraz z cyprysami i budowlą wśród drzew. Na obrazie nie ma owocu granatu. Ten motyw należy do innego dzieła Botticellego, „Madonny z granatem” z Galerii Uffizi.

Wzory: Filippo Lippi i Verrocchio

Układ kompozycji wywodzi się od Filippa Lippiego, zwłaszcza od jego Madonny zwanej „Lippiną” (około 1465). Od niego pochodzi też wyraźny kontur i żywo układające się fałdy szat. Podobny schemat ma „Madonna z Dzieciątkiem i dwoma aniołami” Andrei del Verrocchia, namalowana zapewne rok lub dwa wcześniej. Do Verrocchia nawiązuje głowa Maryi o spiczastym podbródku.

Botticelli łagodzi jednak formy i nadaje postaciom bardziej złożone pozy niż Lippi. Twarze są poważne i zamyślone, z nutą melancholii, typową dla jego późniejszych Madonn.

Gdzie można zobaczyć obraz?

Obraz należał do kolekcji rodu Farnese i jest jednym z niewielu dzieł z XV wieku w tej kolekcji. Nie wiadomo, kto go zamówił ani jak trafił do Farnese. Później, razem z całą kolekcją Farnese, przeniesiono go do Neapolu. Dziś należy do Muzeum Capodimonte. To tempera na desce o wymiarach 100 na 71 cm.