Stanisław Wyspiański narysował „Pawia” pastelem około 1898 roku w Krakowie. Ten nieco karykaturalny ptak był godłem „Paonu”, czyli sali w lokalu Ferdynanda Turlińskiego, gdzie spotykała się krakowska bohema. Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Warszawie.
Stanisław Wyspiański (1869–1907), Paw (ok. 1898) · Muzeum Narodowe w Warszawie.
Skąd wziął się „Paw” Wyspiańskiego?
Na przełomie XIX i XX wieku krakowscy artyści i literaci spotykali się w lokalu Ferdynanda Turlińskiego przy ulicy Szpitalnej 38, w nieistniejącym dziś budynku naprzeciwko ówczesnego Teatru Miejskiego. Jedną z sal Stanisław Przybyszewski i Stanisław Wyspiański nazwali „Pod Białym Pawiem” albo „Pod Nonszalanckim Pawiem”. W środowisku przyjęła się francuska nazwa „Paon”, czyli paw.
Przybyszewski opisał we wspomnieniach, jak do tego doszło. Wyspiański wyrecytował mu wiersz Maurice’a Maeterlincka ze zbioru „Serres chaudes”, a potem zaproponował, by lokal nazwać „Białym Pawiem”. Zaraz sięgnął po karton i narysował pawia, który od tej pory był godłem „Paonu”. Wspomnienie to opublikowano w zbiorze „Wyspiański w oczach współczesnych” (1971), a przytacza je Muzeum Narodowe w Warszawie.
ArtystaStanisław Wyspiański (1869–1907)
DziełoPaw (ok. 1898)
Technikapastel na papierze, 47 × 61,2 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Warszawie
Co przedstawia pastel?
Paw kroczy w lewo z wyciągniętą szyją i czubkiem na głowie. Długi ogon rozchodzi się w górę i w prawo wachlarzem giętkich linii zakończonych „pawimi oczkami”. Nogi z rozcapierzonymi pazurami są narysowane czerwienią. Muzeum Narodowe w Warszawie opisuje ptaka jako ujętego nieco karykaturalnie, dynamiczną, wielobarwną kreską.
Wyspiański pracował na szarobrunatnym papierze żeberkowym i zostawił go jako tło. Na tym podkładzie mocno odcinają się błękity, zielenie, róże i żółcie. To szybki, swobodny rysunek, a nie dopracowany projekt dekoracji. W lewym dolnym rogu widnieje wiązany monogram SW.
Czym był „Paon” dla krakowskiej bohemy?
Spotkania w „Paonie” miały swoją zabawową stronę i do niej nawiązywał paw Wyspiańskiego. Atmosfera lokalu gorszyła mieszczańską opinię publiczną, która skupiała się na obyczajowej sensacji wokół Przybyszewskiego i jego otoczenia, nazywanego „dziećmi szatana”.
Muzeum Narodowe w Warszawie podkreśla, że ważniejszą rolę „Paonu” jako miejsca żywej dyskusji o najnowszej sztuce Wyspiański pokazał w portretach jego bywalców. Sam paw jest więc raczej żartobliwym znakiem miejsca niż symbolem z ukrytym przesłaniem.
Gdzie jest oryginał i czy istnieją inne wersje?
Pastel ma wymiary 47 × 61,2 cm i należy do Gabinetu Rycin i Rysunków Muzeum Narodowego w Warszawie (nr inw. Rys.Pol.7539). Muzeum kupiło go w 1961 roku, wcześniej był w kolekcji Bolesława Stolarczyka. Pokazywano go m.in. na wystawie „Jak meteor... Stanisław Wyspiański (1869–1907)” w 2007 roku.
Muzeum odnotowuje też pokrewną pracę: „Paw”, szyld „Paonu” z 1897 roku, pastel o wymiarach 30 × 64 cm w zbiorach prywatnych. Warszawskiego pawia nie należy mylić z projektami do polichromii kościoła Franciszkanów w Krakowie. Motyw pawiego pióra pojawia się w tamtych projektach, ale jest to osobna praca w Muzeum Narodowym w Krakowie.
Gdzie można zobaczyć oryginał „Pawia” Wyspiańskiego?
Pastel należy do Muzeum Narodowego w Warszawie, do kolekcji pasteli polskich w Gabinecie Rycin i Rysunków. Muzeum kupiło go w 1961 roku.
Do czego służył ten rysunek?
Paw był godłem „Paonu”, czyli sali w krakowskim lokalu Ferdynanda Turlińskiego, gdzie spotykała się bohema. Nazwę wymyślili Wyspiański i Przybyszewski.
Kiedy i jaką techniką powstał „Paw”?
Około 1898 roku, pastelem na szarobrunatnym papierze żeberkowym. Praca ma wymiary 47 × 61,2 cm.
Produkty z obrazem „Paw”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
