Stanisław Wyspiański – Portret panny Sternbachówny
Młoda Polska · Burza Złocistych Włosów i Młodzieńczy Bunt
Portret panny Sternbachówny (1904)
Emanujący młodzieńczą świeżością, wyrazistą indywidualnością i secesyjną dynamiką „Portret panny Sternbachówny” Stanisława Wyspiańskiego to jedno z najbardziej intrygujących i nowoczesnych dzieł portretowych krakowskiego modernizmu. Namalowany w 1904 roku pastel przedstawia młodą pannę Sternbach – córkę znanego krakowskiego profesora prawa Leona Sternbacha – siedzącą w prostej, jasnej bluzce z wyrazistą kokardą. Nad całą kompozycją dominuje niesamowita, bujna burza rudaworudych, kędzierzawych włosów, która otacza twarz dziewczyny niczym płomienna aureola, nadając jej spojrzeniu wyraz dumnej niezależności i młodzieńczego buntu.
Stanisław Wyspiański, Portret panny Sternbachówny (1904) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Krakowie.
Krakowska inteligencja i dom profesora Sternbacha
Rodzina Sternbachów należała do śmietanki intelektualnej Krakowa przełomu wieków: ojciec modelki, Leon Sternbach, był wybitnym filologiem klasycznym i profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stanisław Wyspiański był częstym i cenionym gościem w ich gościnnym domu.
W portrecie panny Sternbachówny artysta całkowicie zrezygnował z konwencjonalnej pozy salonowej panny na wydaniu. Dziewczyna patrzy w bok z lekkim dystansem, pewna siebie, emanując inteligencją i siłą charakteru.
Śmiałość kadru i skupienie na wyrazie oczu sprawiają, że portret ten wyprzedza swoją epokę, zwiastując nowoczesne emancypacyjne portrety kobiece XX stulecia. Portret ten jest wyrazem głębokiego szacunku malarza dla nowej formacji młodych Polek, które na progu nowego wieku z odwagą wkraczały na uniwersytety i do życia publicznego.
MalarzStanisław Wyspiański (1869–1907)
Dzieło i technikaPortret panny Sternbachówny (Portrait of Miss Sternbach) (1904) pastel na papierze
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Krakowie Kraków, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Płomień rudych włosów i ekspresja linii
Prawdziwym popisem wirtuozerii Wyspiańskiego jest potraktowanie fryzury modelki: kaskady rudych, miedzianych i złocistych loków zostały namalowane z niesamowitym impetem, za pomocą swobodnych, wijących się pociągnięć pastelowej kredki.
Ognisty akcent włosów wspaniale kontrastuje ze spokojną błękitnawo-białą tonacją stroju i chłodnym tłem, tworząc wibrujące napięcie optyczne o potężnej sile przyciągania.
Wyspiański mistrzowsko operuje kontrastem faktur: gładka, delikatna skóra twarzy sąsiaduje z rozedrganą, ekspresyjną materią włosów, dowodząc absolutnej swobody warsztatowej malarza. Kreska pastelu wibruje wokół ramion i szyi, tworząc wrażenie powiewu świeżości i młodzieńczego entuzjazmu, który rozsadza tradycyjne ramy portretu mieszczańskiego.
“
„Młodość to jedyna siła, która nie boi się prawdy i potrafi patrzeć światu prosto w twarz.”
Klejnot krakowskich zbiorów MNK
„Portret panny Sternbachówny” to jedno z najbardziej żywiołowych i świeżych dzieł portretowych w dorobku Stanisława Wyspiańskiego.
W Muzeum Narodowym w Krakowie pastel ten niezmiennie zachwyca dynamizmem i nowoczesnością spojrzenia, stanowiąc niezastąpioną perłę młodopolskiego ekspresjonizmu.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Dzieło wchodzi w skład kolekcji Muzeum Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie (MNK).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Portret panny Sternbachówny”
Wprowadź do swojego wnętrza płomienną energię rudych loków, nowoczesną świeżość i niepokorny blask młodopolskiej secesji Stanisława Wyspiańskiego. Nasza kolekcja z motywem portretu panny Sternbachówny to propozycja dla miłośników wyrazistego, odważnego designu.
