Stanisław Wyspiański narysował „Śpiące dziecko na poduszce” pastelem w 1902 roku w Krakowie. Przedstawia jego najmłodszego syna Stasia jako niemowlę, pogrążone we śnie na dużej poduszce. Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Warszawie.
Stanisław Wyspiański (1869–1907), Śpiące dziecko na poduszce (1902) · Muzeum Narodowe w Warszawie.
Kogo przedstawia „Śpiące dziecko na poduszce”?
Na pastelu śpi Stanisław junior, najmłodszy syn artysty, który przyszedł na świat w grudniu 1901 roku. Muzeum Narodowe w Warszawie pisze, że chłopiec szybko stał się jednym z ulubionych modeli ojca. W 1902 roku nie miał jeszcze roku, co zgadza się z niemowlęcą sylwetką na obrazie.
Ten sam motyw Wyspiański opracował dwukrotnie. Druga autorska wersja, znana jako „Śpiący Staś”, należy do Muzeum Śląskiego w Katowicach (nr inw. MŚK/SzM/528). Obie prace pochodzą z tego samego roku. Staś pozował ojcu także później, m.in. w 1904 roku do pastelu „Śpiący Staś”, dziś w Muzeum Narodowym w Poznaniu.
ArtystaStanisław Wyspiański (1869–1907)
DziełoŚpiące dziecko na poduszce (1902)
Technikapastel na papierze, 62,5 × 47,5 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Warszawie
Co widać na obrazie?
Niemowlę leży na boku, z główką zagłębioną w wielkiej poduszce z pierza. Ma zamknięte oczy, lekko rozchylone usta i rączki bezwładnie złożone na piersi. Różowe ubranko jest pomięte i podwinięte, odsłania gołe nóżki. Na dole widać czerwonawe okrycie z niebieskimi pasami, z lewej skrawek koronki, a z prawej pasiasty materiał.
Muzeum Narodowe w Warszawie zwraca uwagę na to, jak artysta oddał ciężar ciała zapadającego się w poduszkę, mimikę głęboko uśpionego dziecka, charakterystyczny dla niemowlęcia układ nóżek i pogniecione ubranie malucha, który kręcił się we śnie. Duże, płynne linie poszewki nadają scenie rytm.
Dekoracja i codzienność w jednym obrazie
Według muzeum w tym pastelu niezwykłe jest połączenie funkcji dekoracyjnej z naturalnością sceny. Wyspiański zestawił miękkie szarobłękitne fałdy poduszki z drobnym wzorem koronki i pasiastej tkaniny, a jednocześnie zachował zwyczajność chwili. Muzeum odczytuje ciepło tego wizerunku jako wyraz ojcowskiej miłości.
Pastel jest sygnowany w lewym dolnym rogu pełnym nazwiskiem i datą: „WYSPIAŃSKI 1902”. Podobny temat podjął w tym samym roku w pastelu „Śpiący Mietek”, przedstawiającym starszego syna, który należy do Muzeum Narodowego w Krakowie. Polska Wikipedia zauważa, że dzieci na portretach Wyspiańskiego są uchwycone bez sztucznej pozy.
Gdzie jest oryginał i jakie miał losy?
Pastel na papierze żeberkowym naklejonym na tekturę ma wymiary 62,5 × 47,5 cm. W 1906 roku pokazano go na wystawie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie, z której kupił go kolekcjoner Feliks Jasieński. Muzeum Narodowe w Warszawie otrzymało go w darze w 1994 roku (nr inw. Rys.Pol.11446).
Praca należy do kolekcji pasteli polskich w Gabinecie Rycin i Rysunków. Pokazywano ją m.in. na wystawach „Jak meteor... Stanisław Wyspiański (1869–1907)” w 2007 roku i „Mistrzowie pastelu. Od Marteau do Witkacego” w latach 2015–2016. W katalogu dzieł malarskich Wyspiańskiego wydanym w 1925 roku pastel figuruje pod numerem 393.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Śpiące dziecko na poduszce”?
