Stanisław Wyspiański – Śpiący Staś

Krowoderska – zacisze błękitnej pracowni

Mieszkanie przy ulicy Krowoderskiej w Krakowie było dla Stanisława Wyspiańskiego całym światem. Schorowany artysta rzadko opuszczał progi domu, skupiając całą swoją uwagę twórczą na najbliższych – żonie Teodorze i czwórce dzieci.

W „Śpiącym Stasiu” Wyspiański uchwycił moment absolutnego wyciszenia. Dziecięcy sen był dla niego oazą czystości i niewinności, kontrastującą z gorączkową pracą nad dramatami narodowymi takimi jak „Wesele”, „Akropolis” czy „Noc listopadowa”.

Kompozycja kadrowana jest z góry, z perspektywy ojca pochylającego się z troską nad łóżkiem śpiącego synka, co nadaje dziełu niezwykle intymny, wręcz sakralny charakter domowej modlitwy. Wyspiański rejestruje każdy oddech malca z niemal fotograficzną, a zarazem głęboko poetycką uwagą, rezygnując z wszelkich zbędnych rekwizytów.

Magia secesyjnej linii i błękitnych pasteli

Wyspiański był absolutnym wirtuozem pastelu. W portrecie synka operuje giętką, secesyjną linią konturu, która z niezwykłą precyzją obrysowuje fałdy pościeli, kędzierzawą czuprynkę i delikatny profil małego chłopca.

Dominanta kolorystyczna opiera się na chłodnych, uspokajających błękitach, lawendzie i szarościach tła, z którymi kontrastuje ciepła, złocisto-rudawa tonacja włosów i delikatny róż dziecięcej cery.

Artysta nie zaciera śladów kredki pastelowej – surowa faktura papieru prześwituje przez barwne plamy, nadając scenie wrażenie ulotności i świeżości bezpośredniego zapisu chwili. Miękkie światło krakowskiego przedpołudnia otula śpiące dziecko, nadając scenie charakter ponadczasowej medytacji nad kruchością i pięknem ludzkiego istnienia.

Skarb polskiego modernizmu

„Śpiący Staś” to bezdyskusyjnie jedna z najpiękniejszych ikon polskiego malarstwa portretowego okresu Młodej Polski.

W zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu oraz krakowskiego Muzeum Narodowego dzieła Wyspiańskiego budzą niekłamane wzruszenie, emanując ponadczasową empatią i mistrzostwem wyrazu.