Autoportret (F 627) – Portrait de l'artiste (niderl. Zelfportret) (1889)
Vincent van Gogh namalował ten autoportret we wrześniu 1889 roku w Saint-Rémy-de-Provence, gdzie przebywał w zakładzie dla chorych psychicznie. Malarz przedstawił się w popiersiu, w niebieskim garniturze, na tle jasnych, falujących linii. Oryginał należy do Musée d'Orsay w Paryżu, a w katalogu dzieł artysty ma numer F 627.
Vincent van Gogh (1853–1890), Autoportret (F 627) (1889) · Musée d'Orsay, Paryż.
W jakich okolicznościach powstał autoportret?
Latem 1889 roku van Gogh przeszedł w Saint-Rémy kolejny ciężki atak choroby. Gdy na początku września znów mógł pracować, zaczął malować samego siebie. W liście do Theo z 5 i 6 września 1889 roku wyjaśniał, że robi to z braku innego modela. Opisał dwa autoportrety: pierwszy, ciemny, fioletowoniebieski, zaczęty w dniu, w którym wstał z łóżka, i drugi, trzy czwarte postaci, na jasnym tle. Ten drugi to właśnie obraz z Musée d'Orsay.
W tym samym liście van Gogh napisał, że trudno poznać samego siebie, ale namalować siebie też nie jest łatwo. Dodał, że na nowym portrecie wygląda zdrowiej niż wcześniej i że obraz lepiej niż list pokaże bratu, jak się czuje. Miał więc też uspokoić Theo, który martwił się o jego zdrowie.
ArtystaVincent van Gogh (1853–1890)
DziełoAutoportret (F 627) (1889) Portrait de l'artiste
Technikaolej na płótnie, 65 × 54,2 cm
Gdzie jest oryginałMusée d'Orsay, Paryż
Co widać na autoportrecie F 627?
Artysta przedstawił się w popiersiu, z twarzą zwróconą lekko w lewo. Ma na sobie marynarkę i kamizelkę zapiętą na guziki oraz białą koszulę. Musée d'Orsay zwraca uwagę, że nie jest to bluza robocza, w której zwykle malował, dzięki czemu uwaga widza skupia się na twarzy. Rysy są ostre i wychudłe, a oczy obwiedzione zielenią.
Obraz zbudowany jest z kontrastu barw. Przeważają odcienie zieleni i turkusu, z którymi kontrastuje pomarańczowo-ruda broda i włosy. Falujące linie włosów i brody powtarzają się w wirujących pociągnięciach pędzla w tle. Ten sam niebieski kolor pojawia się w ubraniu i w tle, więc postać wydaje się z nim stapiać.
Jak sam van Gogh oceniał ten portret?
Około 20 września 1889 roku van Gogh wysłał obraz bratu. W liście prosił, żeby Theo popatrzył na niego przez jakiś czas. Pisał, że ma nadzieję, iż jego fizjonomia wyraźnie się uspokoiła, choć spojrzenie wydaje mu się bardziej nieobecne niż dawniej.
Musée d'Orsay przypomina, że van Gogh, podobnie jak Rembrandt i Goya, często malował samego siebie i w ciągu około dziesięciu lat stworzył ponad czterdzieści autoportretów. W liście do siostry pisał, że szuka podobieństwa głębszego niż to, które uzyskuje fotograf. Autoportret F 627 należy do ostatnich autoportretów artysty, namalowanych w Saint-Rémy.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Obraz trafił do kolekcji doktora Paula Gacheta z Auvers-sur-Oise. Po śmierci lekarza pozostał u jego dzieci, Paula i Marguerite Gachet. W 1949 roku przekazali go w darze państwu francuskiemu. Do 1986 roku płótno wisiało w Galerie du Jeu de Paume, należącej do Luwru, a od otwarcia Musée d'Orsay w 1986 roku jest w zbiorach tego muzeum.
To olej na płótnie o wymiarach 65 × 54,2 cm, numer inwentarzowy RF 1949 17.
