Alfons Mucha – Biscuits Lefevre Utile

Fabrykant z Nantes i paryski czarodziej plakatu

Louis Lefèvre-Utile, właściciel rodzinnej wytwórni ciastek w bretońskim Nantes, był człowiekiem obdarzonym wizjonerskim zmysłem biznesowym i głęboką miłością do sztuki. Uważał, że produkt codziennego użytku – kruche maślane ciasteczko Petit-Beurre – zasługuje na oprawę godną pałacowych salonów. W latach 90. XIX wieku rozpoczął bezprecedensową współpracę z czołowymi artystami epoki: Sarah Bernhardt pisała dla niego pochwalne recenzje, a projekty opakowań tworzyli m.in. Eugène Grasset i Théophile Steinlen.

Prawdziwy przełom nastąpił jednak w 1896 roku, gdy Lefèvre-Utile zapukał do paryskiej pracowni Alfonsa Muchy przy rue du Val-de-Grâce. Czeski artysta był wówczas u szczytu sławy po triumfie plakatów teatralnych. Zlecenie polegało na stworzeniu wizerunku reklamowego, który ozdobi zarówno wielkoformatowe afisze miejskie, eleganckie kalendarze, jak i litografowane blaszane puszki na herbatniki, które miały trafiać na stoły arystokracji i burżuazji.

Mucha stworzył kompozycję o niespotykanej dotąd klasie i dystynkcji. Odrzucił przaśne scenki rodzajowe z wiejskimi kucharkami. Zamiast tego wykreował postać wykwintnej młodej arystokratki z paryskiego towarzystwa, która podczas podwieczorku z rozkoszą sięga po złociste ciasteczko, demonstrując, że konsumpcja herbatników LU to rytuał najwyższej elegancji.

Arystokratyczny szyk, peleryna z piór i złociste Petit-Beurre

Kompozycja litografii „Biscuits Lefèvre-Utile” zachwyca arystokratyczną powściągliwością i nasyceniem detalem kostiumologicznym. Młoda kobieta w wytwornej sukni w kolorze głębokiego burgundu została otulona puszystą etolą z ciemnych piór, spiętą pod szyją złocistą secesyjną klamrą. Jej fryzura – misternie upięte kasztanowe loki ozdobione szkarłatnymi makami – tworzy harmonijną ramę dla porcelanowej, promiennej twarzy o subtelnym uśmiechu.

W dłoni modelka trzyma kruche ciasteczko z charakterystycznymi ząbkowanymi brzegami, którego forma została uwieczniona z dokumentalną wiernością. Całość otacza typowy dla Muchy medalion z motywami kłosów pszenicy i maków, symbolizujących naturalne składniki wypieku: najwyższej jakości mąkę i wiejskie masło. Zastosowanie złoconych tłem apli i głębokich tonów czerwieni nadaje całej grafice majestatyczny, niemal sakralny charakter.

Złoty kanon historii światowego wzornictwa

Współpraca Alfonsa Muchy z marką Lefèvre-Utile trwała przez wiele lat i zaowocowała całą serią projektów opakowań, pocztówek, kalendarzy i plakatów. Projekt z 1896 roku pozostaje jednak niedoścignionym symbolem epoki, w której sztuka wysoka z pełną świadomością i godnością połączyła się z rzemiosłem przemysłowym.

Dziś oryginalne plakaty reklamowe oraz zabytkowe litografowane puszki LU z pracowni Muchy stanowią jedne z najbardziej poszukiwanych obiektów na międzynarodowym rynku antykwarycznym, a paryskie Musée des Arts Décoratifs prezentuje je jako kamień milowy nowoczesnego wzornictwa.