Alfons Mucha – Kwiat

Cykl czterech kwiatów i paryska rewolucja ogrodnicza

W 1898 roku Ferdinand Champenois zwrócił się do Muchy z propozycją stworzenia cyklu paneli dekoracyjnych inspirowanych najszlachetniejszymi kwiatami europejskich ogrodów. W epoce fin-de-siècle'u botanika przeżywała we Francji bezprecedensowy renesans: hodowcy tworzyli nowe odmiany irysów i róż, a poeci symboliści nadawali każdemu gatunkowi kwiatu skomplikowane znaczenia alegoryczne w ramach tzw. języka kwiatów (le langage des fleurs).

Mucha podszedł do tematu z wrodzoną sobie poetycką intuicją. Odrzucił konwencjonalne martwe natury z bukietami w wazonach. Zamiast tego powołał do życia cykl personifikacji, w których kobieta i roślina stają się jednością. Każda z bohaterek cyklu reprezentuje inną duszę i zapach natury: Róża emanuje zmysłowym erotyzmem, Irys dumą i melancholią, Goździk figlarną zalotnością, a Lilia – mistyczną czystością i niewinnością.

Panel „Kwiat” stanowi kompozycyjne serce i manifest całego cyklu. Przedstawia dziewczynę o marzycielskim spojrzeniu, która z czułością przyciska do piersi i twarzy naręcze świeżo zerwanych kwiatów. Jej ciało, otulone jedynie zwiewną, pastelową tkaniną, zdaje się oddychać tym samym zapachem co otaczające ją płatki.

Płynna łodyga, pastelowy pyłek i wiktoriański linearyzm

W panelu „Kwiat” Mucha osiągnął szczyt subtelności w operowaniu secesyjną linią wiciową (coup de fouet). Zwróćmy uwagę, jak łodygi roślin, pąki kwiatowe oraz kosmyki włosów modelki przenikają się nawzajem: łodyga roślinna zamienia się w kosmyk loków, a fałda muślinu układa się w kształt kielicha kwiatowego. Ta organiczna fuzja formy ludzkiej i botanicznej to znak rozpoznawczy dojrzałego stylu Art Nouveau.

Kolorystyka litografii operuje niezwykle wyszukaną gamą pastelową. Dominują delikatne odcienie rozbielonego różu, szałwiowej zieleni, bladego błękitu oraz ciepłe tony kości słoniowej i ochry. Mucha świadomie zrezygnował z agresywnych kontrastów, by uzyskać efekt jedwabistej miękkości i zapachowej wręcz aury. Całość zamyka wysmakowana bordiura z motywami secesyjnych plecionek roślinnych.

Wieczny renesans secesyjnego floryzmu

Cykl „Cztery Kwiaty” odegrał gigantyczną rolę w rozwoju europejskiego wzornictwa przełomu wieków. Motywy florystyczne Muchy zainspirowały projektantów szkła emaliowanego z Nancy, wytwórców porcelany w Sèvres oraz rzeźbiarzy pracujących nad fasadami kamienic w Paryżu, Brukseli i Barcelonie.

Współcześnie oryginalne plansze litograficzne „Kwiatu” uchodzą za najczystszy symbol secesyjnej poezji natury, zdobiąc zbiory praskiego Mucha Museum oraz paryskiego Petit Palais.