Alfons Mucha – Princess Hyacinth

Praska premiera pantomimy i wielki powrót mistrza

W 1910 roku, po dekadach spędzonych w Paryżu i Nowym Jorku, 50-letni Alfons Mucha powrócił triumfalnie do ojczyzny. W praskim środowisku kulturalnym jego powrót wywołał ogromne poruszenie. Artysta pragnął poświęcić resztę życia pracy na rzecz narodu czeskiego i stworzeniu monumentalnej „Epopei Słowiańskiej”. Mimo natłoku pracy nad wielkimi płótnami, chętnie angażował się w projekty teatralne w Pradze.

W 1911 roku kompozytor Oskar Nedbal oraz librecista Ladislav Novák przygotowywali na scenie praskiego Teatru Narodowego (Národní divadlo) premierę baśniowej baletowej pantomimy muzycznej pod tytułem „Princezna Hyacinta”. Odtwórczynią tytułowej roli była uwielbiana przez praską publiczność gwiazda sceny Andula Sedláčková. Twórcy spektaklu zwrócili się do Muchy z prośbą o stworzenie plakatu zapowiadającego to widowisko.

Fabuła pantomimy opowiadała o prostym kowalu, którego ukochana córka zapada w głęboki sen. W swoich marzeniach sennych dziewczyna przeistacza się w bajeczną Księżniczkę Hiacynt, przeżywając fantastyczne przygody na dworze pełnym magii, niebezpieczeństw i czarów, by ostatecznie powrócić do prawdziwego życia u boku ukochanego. Ta podwójna natura bohaterki zainspirowała Muchę do stworzenia kompozycji pełnej tajemnicy i baśniowych kontrastów.

Kowalskie żelazo, korona z kwiatów i jubilerska precyzja

Plakat „Księżniczka Hiacynt” uchodzi za najbardziej skomplikowany technicznie i najbardziej wyrafinowany detalicznie plakat w całym dorobku Muchy. Artysta w genialny sposób wplótł w kompozycję motywy z fabuły spektaklu. Zwróćmy uwagę na tło: w misternej bordiurze kryją się atrybuty kowalskiego fachu jej ojca – kowadła, kleszcze, młoty oraz podkowy – które płynnie przeplatają się z motywami serc i gałązek hiacyntów.

Centralna postać księżniczki olśniewa chłodną, królewską godnością. Sedláčková została ujęta na wprost, z dłońmi spoczywającymi na kolanach, wpatrując się w widza wyrazistymi, błękitnymi oczami. Największym majstersztykiem kompozycji jest jej nakrycie głowy i biżuteria: kunsztowna srebrna korona wysadzana szafirami, z której spływają kwiaty hiacyntu, potężne wiszące zausznice oraz haftowany złotem i perłami kołnierz. Całość utrzymana jest w chłodnej, srebrzysto-błękitnej i szmaragdowej tonacji, rozświetlonej ciepłym złotem blond loków.

Arcydzieło praskiego okresu twórczości

Plakat „Princess Hyacinth” z 1911 roku stanowi pomost łączący paryski okres dekoracyjny Muchy z jego dojrzałą, patriotyczną twórczością w niepodległej Czechosłowacji. W odróżnieniu od wcześniejszych prac reklamowych, w „Hiacyncie” czuć już monumentalizm, dostojność i głębię psychologiczną zapowiadające wielkie płótna historyczne.

Współcześnie plakat ten uważany jest za jedno z najwspanialszych osiągnięć światowej litografii barwnej. Egzemplarze muzealne w Pradze i Paryżu zachwycają nieskazitelną świeżością błękitów i precyzją, która nie ma sobie równych w sztuce plakatu początku XX stulecia.