Alfons Mucha – La Danse (Taniec)

Cykl czterech sztuk i paryska rewolucja sceniczna

Koniec XIX wieku w Paryżu to czas narodzin nowoczesnego tańca. Na scenach Folies Bergère i paryskich teatrów amerykańska tancerka Loïe Fuller wywoływała ekstazę publiczności swoim „tańcem serpentynowym”, w którym dziesiątki metrów powiewającego jedwabiu oświetlano wielobarwnymi reflektorami elektrycznymi. Równocześnie młoda Isadora Duncan odrzucała sztywny gorset klasycznego baletu, tańcząc boso w powiewnych tunikach greckich. Mucha, który regularnie bywał w paryskich teatrach i przyjaźnił się z tancerkami, był zafascynowany tą nową wolnością ciała.

Gdy Ferdinand Champenois zamówił u niego cykl paneli dekoracyjnych poświęconych czterem muzom sztuki, Mucha postanowił, że Taniec nie będzie sztywną baletnicą na puentach. Stworzył postać dzikiej, żywiołowej nimfy, tańczącej na leśnej polanie pod wpływem porywów jesiennego wiatru.

Bohaterka „La Danse” została uchwycona w kulminacyjnym momencie piruetu: z głową odrzuconą w uniesieniu i dłońmi unoszącymi kaskady przezroczystej szaty. Wokół jej bosych stóp wirują opadłe, jesienne liście, które unoszą się w powietrzu w tym samym rytmie co fałdy jej sukni i pasma rudych włosów. To obraz czystej radości istnienia, w którym człowiek staje się jednością z żywiołem powietrza.

Dynamika wirowania, powiewny muślin i taniec linii

Kompozycja „La Danse” jest uznawana przez historyków sztuki za najbardziej brawurowy popis secesyjnego dynamizmu w grafice Muchy. Zazwyczaj kompozycje artysty cechuje posągowy spokój i statyczność; tutaj wszystko pulsuje ruchem i energią kinetyczną. Płynne linie draperii układają się w wirujące, koncentryczne fale, które prowadzą wzrok widza dookoła sylwetki tancerki, wywołując iluzję nieustannego wirowania.

Kolorystyka panelu opiera się na wyrazistym temperamencie barwnym: dominują ciepłe, cynamonowe i rude odcienie włosów, płomienne ugrowe brązy jesiennych liści oraz świetlista, kremowo-złocista biel sukni prześwietlonej promieniami zachodzącego słońca. Dolna bordiura z motywami secesyjnych liści i kwiatów tworzy stabilną ramę dla tej ekstatycznej sceny, podkreślając mistrzostwo konstrukcyjne artysty.

Triumf cyklu „Sztuki” w historii Art Nouveau

Cykl „Sztuki” z 1898 roku ugruntował pozycję Muchy jako niezrównanego mistrza kompozycji alegorycznej. Obok „Tańca”, panele „Poezja”, „Muzyka” i „Malarstwo” tworzyły harmonijną całość, która ozdobiła setki europejskich salonów, bibliotek i teatrów.

Dziś oryginalne egzemplarze litograficzne „La Danse” stanowią ozdobę najważniejszych kolekcji secesji na świecie – w The Mucha Trust w Pradze oraz w paryskim Petit Palais – inspirując kolejne pokolenia artystów i tancerzy.