Obraz „Kobieta czytająca” Édouard Manet namalował w latach 1880–1882, niedługo przed śmiercią. Przedstawia młodą kobietę w ciepłym płaszczu, kapeluszu i rękawiczkach, która przy kawiarnianym stoliku czyta ilustrowane pismo. Oryginał należy do Art Institute of Chicago.
Édouard Manet (1832–1883), Kobieta czytająca (ok. 1880–1882) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Kawiarnia, której nie było: jak powstał obraz?
Pod koniec XIX wieku paryskie kawiarnie były miejscem spotkań malarzy i pisarzy, a przy okazji dobrym punktem do obserwowania miasta. Art Institute of Chicago przypomina, że wielu impresjonistów malowało Café de la Nouvelle Athènes przy rue Pigalle, gdzie dwa stoliki zarezerwowane były dla Maneta i jego przyjaciół.
„Kobieta czytająca” tylko udaje scenę podpatrzoną w kawiarnianym ogródku. Według muzeum kwiatowe tło jest w rzeczywistości jednym z obrazów Maneta, a kawiarnię malarz odtworzył w swojej pracowni. Wikipedia wskazuje, że niebieski kształt za głową kobiety pochodzi z płótna „Konewka” z 1880 roku, gdzie był właśnie konewką. Kufel piwa i marmurowy blat zostały dodane dopiero po namalowaniu tła.
ArtystaÉdouard Manet (1832–1883)
DziełoKobieta czytająca (ok. 1880–1882) Woman Reading (dawniej „Le journal illustré”)
Technikaolej na płótnie, 61,2 × 50,7 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co widać na obrazie i jak jest namalowany?
Kobieta siedzi blisko widza, w ciemnym płaszczu z jasnym, puszystym kołnierzem i w czarnym kapeluszu. W dłoniach w rękawiczkach trzyma rozłożone pismo przypięte do drewnianej listwy, takiej, na jakich kawiarnie udostępniały gazety. Obok stoi kufel piwa na marmurowym blacie. Muzeum zwraca uwagę, że ciężkie ubranie i skórkowe rękawiczki sugerują stolik na zewnątrz i chłodną pogodę. Nie wiadomo na pewno, co kobieta czyta. Może to być pismo o modzie, ale źródła traktują to tylko jako możliwość.
Art Institute of Chicago nazywa ten obraz jednym z najbardziej impresjonistycznych dzieł Maneta. Szybkie, swobodne pociągnięcia pędzla i jasne kolory są typowe dla jego późnej twórczości. Gazetę i kołnierz malarz oddał cienką warstwą rozcieńczonej szarej farby z luźnymi kreskami czerni i bieli. Twarz to w dużej mierze odsłonięty, złamany biały grunt, pod którym widać ślady węgla. Sygnatura „Manet” w ciemnym błękicie znajduje się w lewym dolnym rogu, na blacie stolika.
Jak odczytywać tę scenę?
Muzeum opisuje obraz jako uchwycenie ulotnej chwili i nowoczesnego życia, które Manet i jego krąg chcieli pokazywać. Badacze nie są zgodni co do samej bohaterki. Część z nich przypomina, że w XIX-wiecznym Paryżu przedstawienia kobiet pijących piwo w kawiarni mogły być aluzją do prostytucji, a według tej interpretacji kobieta rozgląda się po sali w poszukiwaniu klientów. Inni uważają, że jest po prostu zajęta czytaniem. Obraz celowo zostawia tę kwestię otwartą i stawia więcej pytań, niż daje odpowiedzi.
Losy obrazu i gdzie go zobaczyć
W marcu 1882 roku Manet sprzedał płótno Jean-Baptiste'owi Faure'owi. Obraz pozostawał w rodzinie Faure'ów mniej więcej do 1928 roku. Rok później nowojorska Howard Young Galleries sprzedała go Annie Swan Coburn z Chicago, żonie Lewisa Larneda Coburna, jeszcze pod tytułem „Le journal illustré”. Po jej śmierci obraz trafił w 1933 roku do Art Institute of Chicago jako zapis testamentowy.
Płótno było wystawiane wiele razy, m.in. w styczniu 1884 roku w paryskiej École des Beaux-Arts, już po śmierci malarza, a w 2019 roku na wystawie „Manet and Modern Beauty” w Chicago i w Getty Museum. Należy do stałych zbiorów Art Institute of Chicago.
