Gustav Klimt – Danae

Mit o złotej chmurze i wiedeński sen erotyczny

Według mitologii greckiej król Argos Akrizjos, przestraszony przepowiednią, że zginie z ręki wnuka, uwięził swoją jedyną córkę Danae w podziemnej komnacie z brązu. Jednak dla władcy bogów Zeusa (Jowisza) żadne mury nie stanowiły przeszkody: przemienił się w złoty deszcz, przeniknął przez szczeliny w dachu i zapłodnił śpiącą królewnę, z którego to związku narodził się heros Perseusz.

Klimt odrzucił całą narracyjną otoczkę mitu – nie ma tu strażników, wieży ani sług. Cały kadr wypełnia monumentalnie ujęta postać nagiej, rudowłosej kobiety. Danae leży na boku, z nogami podkurczonymi ku piersi w pozie embrionalnej, która wypełnia kwadratowe płótno z niezwykłą ciasnotą kompozycyjną.

Jej ciało jest zarazem potężne i miękkie: zaokrąglone udo na pierwszym planie dominuje w przestrzeni, a zmysłowa linia bioder prowadzi wzrok ku twarzy modelki. Danae ma przymknięte powieki, rozchylone usta i zaróżowione policzki, pogrążona w głębokim śnie, który miesza się z ekstazą miłosnego spełnienia.

Kaskada złotych monet i fioletowy welon zmysłów

Najbardziej uderzającym elementem kompozycji jest sposób przedstawienia Zeusa. Bóg nie ma ludzkiej postaci – to potężny, gęsty strumień złotych monet, iskier i płatków złota, który spływa kaskadą między zgięte uda śpiącej kobiety. Wśród złotych monet Klimt umieścił pojedynczy czarny prostokąt – geometryczny symbol męskiego pierwiastka, znany z „Pocałunku”.

Kontrast faktur jest oszałamiający: jedwabista gładkość bladej, kobiecej skóry zderza się z ciężką, ciemnofioletową draperią ze złotymi ornamentami oraz przezroczystym, zwiewnym woalem w drobne kropki. Klimt zrezygnował z realistycznej anatomii na rzecz ornamentalnej płynności linii (arabeski), czyniąc z ciała Danae najwspanialszy secesyjny ornament.

Skarb wiedeńskiej kolekcji Leopold Museum

Obraz znajdował się przez lata w słynnej Galerie Würthle w Wiedniu, a dziś stanowi jeden z najbardziej podziwianych klejnotów secesji w Leopold Museum w MuseumsQuartier w Wiedniu.

„Danae” pozostaje jednym z najśmielszych, a zarazem najbardziej poetyckich aktów w całej historii malarstwa nowożytnego. Połączenie mitologicznej opowieści z wyrafinowaną zmysłowością i blaskiem złota sprawia, że dzieło to do dziś elektryzuje i fascynuje publiczność na całym świecie.