Gustav Klimt – Pocałunek

Jak powstał „Pocałunek”?

Klimt namalował obraz bez konkretnego zamówienia. Po raz pierwszy pokazał go na wiedeńskiej wystawie Kunstschau w czerwcu 1908 roku pod tytułem „Liebespaar”, czyli „Para kochanków”. Z wystawy kupiło go austriackie ministerstwo sztuki dla Moderne Galerie, poprzedniczki dzisiejszego Belwederu. Belweder zaznacza, że już wtedy zapłacono za niego wysoką sumę.

Według Wikipedii obraz nie był jeszcze wtedy ukończony. Belweder datuje go na 1908 rok, z adnotacją, że ukończono go w 1909 roku. Jesienią 1909 roku w katalogu muzeum po raz pierwszy nazwano go „Der Kuss”, czyli „Pocałunek”.

Co przedstawia „Pocałunek”?

Obraz pokazuje parę kochanków na skraju kwietnej łąki, otoczoną złotą poświatą. Mężczyzna pochyla się i całuje kobietę w policzek, jego twarzy prawie nie widać. Kobieta klęczy z zamkniętymi oczami i lekko odchyloną głową. We włosach ma kwiaty, a mężczyzna nosi wieniec z pnączy.

Ciała obojga zlewają się w jedną złotą formę. Jak opisuje Belweder, odróżniają je od siebie tylko wzory na szatach. Na płaszczu mężczyzny dominują czarne, białe i srebrne prostokąty, a na sukni kobiety koła i kolorowe kwiaty. Łąka urywa się tuż pod bosymi stopami kobiety.

Prawdziwe złoto i źródła inspiracji

Klimt użył w obrazie prawdziwego metalu. W części figuralnej są płatki złota, srebra i platyny oraz farby olejno-żywiczne na zagruntowanym płótnie. Tło pokrył metalem w płatkach (mosiądzem), przemalował laserunkami i posypał drobinami metalu. Obraz jest kwadratowy, ma 180 × 180 cm.

Złoto pojawiało się u Klimta już wcześniej, m.in. w „Pallas Atenie” z 1898 roku i „Judycie” z 1901 roku. Szerokie użycie złota i srebra w płatkach wiąże się jednak z podróżą do Włoch w 1903 roku. Klimt oglądał wtedy bizantyjskie mozaiki w kościele San Vitale w Rawennie. Badacze wskazują też wpływ secesji, ruchu Arts and Crafts, średniowiecznego malarstwa na złotym tle, iluminowanych rękopisów i drzeworytów japońskich.

Znaczenie obrazu bywa różnie odczytywane. Niektórzy widzą w nim mit o Apollinie i Dafne, inni o Orfeuszu i Eurydyce. Często przyjmuje się, że pozowali sam Klimt i jego towarzyszka Emilie Flöge, ale to tylko przypuszczenie. Pojawiały się też spekulacje, że modelką była Alma Mahler, jednak nie ma na to żadnych dowodów.

Gdzie można zobaczyć „Pocałunek”?

Obraz należy do Österreichische Galerie Belvedere od 1908 roku, kiedy kupiono go od artysty na Kunstschau. Ma numer inwentarzowy 912 i jest eksponowany w Górnym Belwederze w Wiedniu. Wcześniejsze tytuły „Liebespaar” i „Der Kuss” muzeum łączy dziś w oficjalnej nazwie dzieła: „Der Kuss (Liebespaar)”.