Złoty Wiedeń · Kosmiczna Walka, Taniec Pokoleń i Czaszka
Śmierć i życie (1910–1915)
Gdy w 1911 roku na Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Rzymie Gustav Klimt zdobył złoty medal za monumentalną kompozycję alegoryczną, świat ujrzał jedno z najgłębszych dzieł o ludzkim losie w dziejach malarstwa. „Śmierć i życie” to wstrząsający traktat filozoficzny: po lewej stronie czai się ponura, koścista Śmierć z wyszczerzoną czaszką i maczugą w dłoni, wpatrując się z chciwością w prawą stronę, gdzie kłębi się wielobarwny, promienny korowód życia – spleceni w uścisku kochankowie, śpiące matki i niemowlęta. To wieczna pieśń o niezniszczalności istnienia w obliczu nieuchronnego przemijania.
Gustav Klimt, Śmierć i życie (Tod und Leben) (1910–1915) · Zbiory: Leopold Museum, Wiedeń.
Taniec życia i czarny płaszcz z krzyżami
Nad tą monumentalną kompozycją Klimt pracował przez wiele lat. Pierwszą wersję ukończył w 1910 roku, jednak po sukcesie w Rzymie w 1911 roku uznał, że dzieło wymaga głębszej dramaturgii. W latach 1912–1915 dokonał radykalnego przemalowania: usunął pierwotne złote tło na rzecz chłodnej, szarozielonej otchłani kosmicznej i przekomponował postać Śmierci.
Kompozycja została podzielona na dwa przeciwstawne bieguny rozdzielone pustką. Po lewej stronie samotnie stoi Śmierć pod postacią szkieletu spowitego w ciemny, niebiesko-fioletowy całun usiany czarnymi krzyżami i cmentarnymi symbolami. Jej wyszczerzona czaszka przechyla się z sardonicznym, demonicznym uśmiechem, a w kościstych dłoniach ściska czerwoną maczugę, czekając na odpowiedni moment do ciosu.
Po prawej stronie pulsuje wielobarwny, organiczny korowód Życia. Postacie ludzkie w różnym wieku zlewają się w jedną falującą masę: widzimy śpiące niemowlę w kołysce barwnych tkanin, nagą młodą dziewczynę, splecionych w ekstazie kochanków, dojrzałą matkę tulącą dziecko oraz sędziwego starca. Nikt z nich nie patrzy na Śmierć – wszyscy są zanurzeni w sennym, błogim transie istnienia.
MalarzGustav Klimt (1862–1918)
Dzieło i technikaŚmierć i życie (Tod und Leben) (1910–1915) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaLeopold Museum Wiedeń, Austria
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Triumf życia: Dlaczego Śmierć nigdy nie wygra
Głęboki humanizm tego dzieła polega na tym, że Śmierć – choć nieuchronna i groźna – jest bezsilna wobec potęgi życia jako całości. Może uderzyć maczugą i wyrwać pojedynczą jednostkę, lecz na jej miejsce natychmiast rodzi się nowe dziecko, a miłość kochanków zapewnia wieczne odradzanie się gatunku.
Wspaniały jest kontrast kolorystyczny: zimny, trupi błękit i cmentarna czerń szaty Śmierci zderzają się z ciepłymi tonami ludzkich ciał i feerią barw ornamentalnych tkanin. Klimt po mistrzowsku połączył tradycję średniowiecznego tańca śmierci (danse macabre) z nowoczesną witalistyczną filozofią Fryderyka Nietzschego i Artura Schopenhauera.
“
„Życie i śmierć to nie wrogowie – to dwie strony tej samej świętej monety bytu.”
Arcydzieło Leopold Museum w Wiedniu
Płótno wchodzi w skład słynnej kolekcji Rudolfa Leopolda i stanowi jedno z najważniejszych dzieł eksponowanych w Leopold Museum w Wiedniu.
„Śmierć i życie” to jedno z najpotężniejszych malarskich podsumowań losu człowieka w dziejach nowożytnych. Budzi podziw odwagą podjęcia ostatecznych pytań egzystencjalnych i napełnia serce otuchą, przypominając, że miłość i życie są wieczne.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Monumentalne dzieło można podziwiać w Leopold Museum w MuseumsQuartier w Wiedniu. Pamiątki związane z okresem rzymskim twórczości artysty eksponuje Galleria Nazionale d'Arte Moderna w Rzymie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Śmierć i życie”
Wybierz głębię filozoficznego namysłu, secesyjny kunszt i niezwykłą dramaturgię wielkiego dzieła Klimta. Nasza autorska kolekcja tekstyliów z motywem „Śmierci i życia” to unikatowe torby, kosmetyczki i akcesoria szyte w Polsce z zachowaniem najwyższej wierności szlachetnym barwom oryginału.
