Śmierć i życie – Tod und Leben (1910–1911, przemalowany 1912–1913 i 1915–1916)
Gustav Klimt zaczął malować „Śmierć i życie” w 1910 roku, a potem kilka razy przemalowywał obraz, ostatnio w latach 1915–1916. To alegoria cyklu ludzkiego życia: po lewej stoi Śmierć, po prawej splata się grupa ludzi w różnym wieku. Oryginał należy do Leopold Museum w Wiedniu.
Gustav Klimt (1862–1918), Śmierć i życie (1910–1911, przemalowany 1912–1913 i 1915–1916) · Leopold Museum, Wiedeń.
Jak powstawał obraz „Śmierć i życie”?
Pierwsze szkice na papierze Klimt wykonał w 1908 roku. Do malowania olejem przystąpił w 1910 roku, gdy miał 48 lat. Leopold Museum datuje obraz na lata 1910–1911, z przemalowaniami w latach 1912–1913 oraz 1915–1916. Muzeum podkreśla, że malarz nigdy nie był w pełni zadowolony z dzieła i wracał do niego mimo jego sukcesu.
Po raz pierwszy obraz pokazano w 1911 roku na Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Rzymie, pod tytułem „Śmierć”. Klimt otrzymał za niego złoty medal. W 1912 roku w Dreźnie wystawiono go jako „Śmierć i miłość”, a potem już jako „Śmierć i życie” w Budapeszcie i Mannheim (1913), Pradze (1914), Berlinie (1916), Sztokholmie (1917) i Kopenhadze (1917–1918).
ArtystaGustav Klimt (1862–1918)
DziełoŚmierć i życie (1910–1911, przemalowany 1912–1913 i 1915–1916) Tod und Leben
Technikaolej na płótnie, 180,8 × 200,6 cm
Gdzie jest oryginałLeopold Museum, Wiedeń
Co przedstawia obraz?
Kompozycja dzieli się na dwie części rozdzielone ciemnym tłem. Po lewej stoi samotna Śmierć: zgarbiony szkielet w płaszczu pokrytym czarnymi krzyżami i ornamentem. Po prawej różne etapy życia zlewają się w jeden barwny, owalny kłąb ciał. Są w nim zakochana para, matka z niemowlęciem w ramionach, staruszka i inne postaci otulone wzorzystymi tkaninami i kwiatami.
Większość postaci ma zamknięte oczy i wygląda, jakby unosiła się we śnie. Muzeum zwraca uwagę na dziewczynę na lewym brzegu grupy, najbliżej Śmierci. Ma szeroko otwarte, przerażone oczy i dłonie uniesione do piersi. Pozostali nie zauważają zagrożenia.
Obraz namalowano olejem na płótnie o wymiarach 180,8 × 200,6 cm. Według Leopold Museum to drugi co do wielkości zachowany obraz Klimta. Sygnatura „GUSTAV KLIMT” znajduje się w lewym dolnym rogu.
Co Klimt zmienił w obrazie?
W pierwszej wersji Śmierć była postacią spokojną i dostojną, z pochyloną głową otoczoną aureolą. W ostatecznej wersji czai się ze złośliwym uśmiechem, unosi małą pałkę i szykuje się do ciosu. Jej wzrok pada właśnie na przestraszoną dziewczynę.
Klimt zmienił też tło. Pierwotnie miało być złote, w ostatecznej wersji jest szare. Ślady farby z kolejnych przemalowań widać na oryginalnej ramie, którą Leopold Museum również pokazuje. Muzeum podaje, że przyczyny gruntownej przeróbki z 1915 roku nie są znane.
Gdzie można zobaczyć „Śmierć i życie”?
Po śmierci Klimta w 1918 roku obraz był częścią jego spuścizny, a następnie należał do Hansa Böhlera. Od 1943 roku był zdeponowany w miejscu, w którym ukrywano miejskie zbiory Wiednia. Później należał do Marietty Preleuthner, a w 1978 roku trafił do kolekcji Rudolfa Leopolda.
W 1994 roku obraz wszedł do fundacji Leopold Museum-Privatstiftung. Dziś wisi w Leopold Museum w Wiedniu (nr inw. 630), które zalicza go do najważniejszych dzieł swojej kolekcji.
