Złoty Wiedeń · Secesja, Złoto i Zmysłowa Kleopatra
Złota Adela – Portret Adele Bloch-Bauer I (1907)
Gdy w 1907 roku Gustav Klimt ukończył portret żony wiedeńskiego magnata cukrowego Adele Bloch-Bauer, wiedeński modernizm osiągnął swój absolutny zenit. „Złota Adela” to nie tylko szczytowe osiągnięcie Złotego Okresu wiedeńskiej secesji, ale jedna z najbardziej fascynujących i hipnotyzujących ikon kobiecości w dziejach kultury. Prawdziwe płatki złota i srebra, geometryczna mozaika egipskich oczu oraz delikatna, zmysłowa twarz o czerwonych ustach składają się na dzieło, które nazwano „austriacką Mona Lisą”.
Gustav Klimt, Portret Adele Bloch-Bauer I (Złota Adela) (1907) · Zbiory: Neue Galerie New York, USA.
Adele Bloch-Bauer i wiedeński pałac przy Elisabethstrasse
Adele Bloch-Bauer (1881–1925) była córką dyrektora generalnego wiedeńskiego stowarzyszenia bankowego i żoną bogatego przemysłowca cukrowniczego Ferdinanda Bloch-Bauera. W ich luksusowym pałacu przy Elisabethstrasse spotykała się elita intelektualna Wiednia: kompozytorzy Gustav Mahler i Richard Strauss, pisarz Stefan Zweig oraz malarze wiedeńskiej secesji na czele z Gustavem Klimtem.
Klimt pracował nad portretem Adele przez niemal cztery lata (1903–1907), wykonując ponad sto rysunków przygotowawczych. Adele była jedyną kobietą, którą Klimt namalował na oficjalnych portretach dwukrotnie. Łączyła ich głęboka, zmysłowa i intelektualna fascynacja, która do dziś stanowi jedną z najgorętszych legend fin de siècle'u.
Na płótnie dwudziestopięcioletnia Adele zasiada na złotym fotelu niczym bizantyjska cesarzowa Teodora. Jej ciało gubi się w kaskadzie złocistych szat i abstrakcyjnych ornamentów, a jedynymi w pełni realistycznymi partiami są jej blada twarz, odsłonięte ramiona i delikatne, nerwowo splecione dłonie.
MalarzGustav Klimt (1862–1918)
Dzieło i technikaPortret Adele Bloch-Bauer I (Złota Adela) (1907) olej i złoto na płótnie
Kolekcja muzealnaNeue Galerie New York Nowy Jork, USA
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Magia Rawenny: Płatki złota, oka Horusa i ornament mykeński
Bezpośrednim impulsem do stworzenia Złotego Okresu była podróż Klimta do Rawenny w 1903 roku, gdzie artysta zachwycił się wczesnochrześcijańskimi mozaikami w bazylice San Vitale. Klimt postanowił przenieść technikę mozaiki na płótno olejne, łącząc ją ze złotnictwem, w którym szkolił się pod okiem swojego ojca Ernsta Klimta.
Powierzchnia sukni Adele i tła obrazu została pokryta prawdziwymi płatkami złota i srebra płatkowego, na które artysta nakładał misterne reliefy gesso i farby olejne. Suknię wypełniają archaiczne symbole: egipskie oczy Horusa, trójkąty, spirale mykeńskie i litery „A” i „B” będące inicjałami modelki. To zderzenie nowoczesnej zmysłowości z pradawną magią ornamentu decyduje o niepowtarzalnej sile tego arcydzieła.
“
„Kto chce o mnie wiedzieć coś jako o artyście – a tylko to jest warte uwagi – niech uważnie przypatrzy się moim obrazom i spróbuje w nich rozpoznać, kim jestem i czego pragnę.”
Duma Neue Galerie w Nowym Jorku
Od 2006 roku „Złota Adela” stanowi centralną oś ekspozycji Neue Galerie przy Piątej Alei w Nowym Jorku, spełniając życzenie Marii Altmann, by arcydzieło było zawsze dostępne dla publiczności.
Historia obrazu została uwieczniona w głośnym hollywoodzkim filmie „Kobieta w złocie” z Helen Mirren. Dzieło to pozostaje wiecznym symbolem wiedeńskiego splendoru, nieśmiertelnego piękna i triumfu sprawiedliwości dziejowej.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Oryginalne arcydzieło można podziwiać w Neue Galerie New York przy Fifth Avenue w Nowym Jorku. Kontekst twórczości Klimta w Wiedniu eksponuje Österreichische Galerie Belvedere.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Złota Adela”
Wprowadź blask wiedeńskiego złota, królewski splendor i zmysłową elegancję secesji do swojego codziennego życia. Nasza autorska kolekcja z motywem „Złotej Adeli” Klimta to luksusowe torby, kosmetyczki i tekstylia szyte w Polsce z zachowaniem najwyższej wierności złocistym detalom oryginału.
