Gdy w 1905 roku pędzle Jacka Malczewskiego spotkały się na płótnie z wyrazistą osobowością Władysława Reymonta, powstał jeden z najbardziej magnetycznych portretów w historii polskiego modernizmu. Autor „Chłopów” i „Ziemi obiecanej”, przyszły laureat Nagrody Nobla, został uwieczniony w momencie twórczej dojrzałości. Malczewski przedstawił pisarza nie jako salonowego lwa, lecz jako człowieka ziemi i bezkompromisowego analityka polskiej duszy – o przenikliwym, stalowym spojrzeniu, emanującego pierwotną siłą, wewnętrzną godnością i literackim geniuszem, który potrafił uchwycić rytm życia narodu.
Jacek Malczewski, Portret Władysława Reymonta (1905) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Poznaniu (Galeria w Rogalinie).
Spotkanie dwóch tytanów Młodej Polski
Rok 1905 był dla ziem polskich czasem wrzenia rewolucyjnego, niepokoju i budzenia się nadziei na zrzucenie carskiego jarzma. W tym gorącym klimacie Jacek Malczewski zaprosił do swojej pracowni Władysława Reymonta, którego literacka sława sięgała już daleko poza granice zaborów.
Portret uderza niespotykaną ekspresją psychologiczną. Reymont siedzi lekko z profilu, z dumnie uniesioną głową i wzrokiem skierowanym w dal, jakby śledził losy bohaterów swoich monumentalnych epopei. Malczewski zrezygnował z fantastycznych postaci chimer, skupiając całą potęgę symbolu w samej sylwetce pisarza.
Brawurowa faktura malarska, widoczne pociągnięcia pędzla i zgaszona, ziemista tonacja brązów, ugier i głębokiej szarości doskonale harmonizują z tematyką wiejską i robotniczą, którą Reymont uczynił osią swojej twórczości.
MalarzJacek Malczewski (1854–1929)
Dzieło i technikaPortret Władysława Reymonta (ok. 1890–1914) Olej na płótnie / Desce
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Poznaniu Poznań / Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Pisarz chłopskiej ziemi i malarz narodowych mitów
Choć Reymont operował słowem, a Malczewski barwą i symbolem, łączyło ich to samo obsesyjne poszukiwanie polskości: jej siły, tragizmu i organicznej więzi z rodzimym krajobrazem.
W 1905 roku ukazywały się kolejne tomy „Chłopów” – dzieła, za które niemal dwie dekady później Reymont otrzymał Literacką Nagrodę Nobla. Malczewski intuicyjnie wyczuł ten epicki rozmach w postawie pisarza, nadając jego sylwetce posągowy, niemal rzeźbiarski charakter.
Płótno stało się perłą kolekcji Edwarda Raczyńskiego w Rogalinie, będąc wymownym świadectwem braterstwa sztuk w epoce Młodej Polski, gdzie literatura i malarstwo wspólnie budowały tożsamość narodu.
“
„Żyć to znaczy tworzyć bez wytchnienia, aż do ostatniego tchu, wyrywając z ziemi i z ludzkich serc to, co wieczne.”
Ikona młodopolskiej kultury w Rogalinie
„Portret Władysława Reymonta” to dzieło o formacie kanonicznym – łączy rzetelny realizm z gęstą atmosferą modernistycznego niepokoju.
Eksponowany w Galerii im. Raczyńskich w Rogalinie, przyciąga miłośników literatury i sztuki z całego świata. Stanowi porywający wizualny dokument spotkania dwóch geniuszy, którzy na zawsze ukształtowali polską wyobraźnię.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Portret można podziwiać w Galerii Obrazów przy Pałacu w Rogalinie, oddziale Muzeum Narodowego w Poznaniu, gromadzącym najwspanialsze płótna Jacka Malczewskiego.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Portret Władysława Reymonta”
Podkreśl charakter swojego gabinetu lub salonu wizerunkiem jednego z największych twórców literatury w ujęciu mistrza malarskiego symbolizmu. Nasza unikalna kolekcja inspirowana „Portretem Władysława Reymonta” to synonim intelektualnej klasy i polskiego rzemiosła najwyższej próby.
