Jacek Malczewski namalował „Portret Władysława Reymonta” w 1905 roku. Pisarz stoi ze skrzyżowanymi rękami i książką na tle wiejskich zabudowań, a obok niego na stercie chrustu siedzą wróble. Obraz należy do Muzeum Narodowego w Warszawie.
Jacek Malczewski (1854–1929), Portret Władysława Reymonta (1905) · Muzeum Narodowe w Warszawie.
Kim był Reymont w 1905 roku?
Władysław Stanisław Reymont (1867–1925) był w 1905 roku cenionym pisarzem, autorem powieści o wsi i mieście. Muzeum Narodowe w Warszawie zwraca uwagę, że portret pokazuje przyszłego laureata Nagrody Nobla. Literacką nagrodę Nobla Reymont otrzymał w 1924 roku za powieść „Chłopi”.
Według opisu muzeum książka, którą pisarz trzyma w ręku, to prawdopodobnie pierwszy tom „Chłopów”. Malczewski nie namalował więc salonowego wizerunku, lecz portret pisarza związany z tematem jego najważniejszego dzieła.
ArtystaJacek Malczewski (1854–1929)
DziełoPortret Władysława Reymonta (1905)
Technikaolej na płótnie, 84,5 × 101 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Warszawie
Co przedstawia portret?
Reymont stoi na pierwszym planie, ukazany do pasa, zwrócony przodem do widza. Ma rudawe, uniesione włosy, bródkę i wąsy, a na nosie binokle. Ubrany jest w oliwkowobrązową marynarkę, białą koszulę i ciemną muszkę. Ręce krzyżuje na piersi i przyciska do niej książkę w zielonej oprawie.
Tło tworzy wieś: chaty kryte strzechą, drewniane ogrodzenie, zagroda i łąka. Z lewej strony widać stadko drobiu, w katalogu muzeum opisane jako kury, indyki i koguty. Po prawej piętrzy się sterta chrustu, na której siedzą wróble, a między gałęziami widać ptasie gniazda. Takie ujęcie muzeum klasyfikuje jako portret na tle pejzażu.
Obraz jest sygnowany w lewym dolnym rogu: „J Malczewski - 1905”. Namalowano go olejem na płótnie i ma 84,5 na 101 centymetrów.
Dlaczego wiejskie tło?
Muzeum Narodowe w Warszawie zauważa w opisie innego obrazu, że pejzaże w tle portretów Malczewskiego dopełniają psychologiczny wizerunek modeli. W przypadku Reymonta tło z chatami, zagrodą i drobiem dobrze pasuje do wiejskiej tematyki „Chłopów”. Katalog muzeum łączy obraz także z hasłem „Lipce Reymontowskie”.
Muzeum nie podaje szczegółowego objaśnienia symboliki wróbli ani chrustu, dlatego nie przypisujemy im konkretnego znaczenia. Pewne jest tyle, że na portrecie nie ma fantastycznych postaci, takich jak fauny czy chimery, znanych z innych obrazów Malczewskiego.
Losy obrazu i gdzie go zobaczyć
Portret należy do Muzeum Narodowego w Warszawie i ma numer inwentarzowy MP 370 MNW. Muzeum nabyło go w drodze zakupu. W czasie drugiej wojny światowej obraz został wywieziony. Odzyskano go ze Związku Radzieckiego 16 września 1956 roku.
Dzieło bywa wypożyczane na wystawy. W 2024 roku pokazano je na wystawie „Niesamowity Reymont” w Muzeum Literatury w Warszawie, a w 2025 roku w Lozannie, wśród stu arcydzieł z warszawskiego muzeum.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Portret Władysława Reymonta”?
