Młoda Polska · Odnalezione Arcydzieło i Narodowy Dramat
Rzeczywistość (1908)
Namalowany w 1908 roku obraz „Rzeczywistość” Jacka Malczewskiego to jedno z najbardziej intrygujących, gęstych znaczeniowo i sensacyjnych dzieł w historii polskiej sztuki. Zaginione na blisko sto lat i odnalezione w prywatnych zbiorach w XXI wieku, płótno przedstawia niezwykłe, wielowątkowe spotkanie w staropolskim wnętrzu: wigilijnych kolędników z szopką, aniołów w rozwianych szatach, zbrojnego husarza oraz powstańców syberyjskich w szarych szynelach. Tytułowa „Rzeczywistość” to bolesne zderzenie narodowego mitu, wiary, historii i marzeń o wolności z szarą, zniewoloną codziennością początku XX stulecia.
Jacek Malczewski, Rzeczywistość (1908) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Poznaniu.
Szopka polska, husarz i powstańcza martyrologia
W „Rzeczywistości” Jacek Malczewski po raz kolejny posłużył się formułą wielopostaciowej sceny symfonicznej, w której przeszłość, teraźniejszość i świat fantastyczny spotykają się w jednym kadrze.
W centrum kompozycji widzimy tradycyjnych kolędników niosących krakowską szopkę – symbol Bożego Narodzenia, odrodzenia i nadziei. Tuż obok stoi potężny husarz w zbroi ze skrzydłami, ucieleśnienie dawnej chwały I Rzeczypospolitej, a naprzeciw niego – zgarbieni powstańcy styczniowi w kajdanach, przypominający o klęskach i cenie walki o wolność.
Nad całą sceną unoszą się barwne anioły o rysach wiejskich dziewcząt, grające na skrzypcach i trąbkach. Ten pozorny chaos kompozycyjny układa się w głęboko przemyślany traktat o stanie polskiej świadomości u progu niepodległości.
MalarzJacek Malczewski (1854–1929)
Dzieło i technikaRzeczywistość (ok. 1890–1914) Olej na płótnie / Desce
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Poznaniu Poznań / Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Sensacyjne odnalezienie po stuleciu nieobecności
Historia tego obrazu to gotowy scenariusz filmu sensacyjnego. Pokazany publicznie w 1908 roku, wkrótce potem zniknął z oczu badaczy i przez dziesięciolecia uchodził za bezpowrotnie zaginiony podczas wojennych zawieruch.
Gdy w 2022 roku dzieło niespodziewanie pojawiło się na aukcji dzieł sztuki w Warszawie, wywołało olbrzymie poruszenie w całym środowisku kulturalnym. Ostatecznie, dzięki staraniom państwa, ten bezcenny skarb narodowy trafił do zbiorów Muzeum Narodowego w Poznaniu.
Obraz ukazuje pełnię mistrzostwa kolorystycznego Malczewskiego: skrzące się czerwienie, głębokie błękity i metaliczny blask husarskiej zbroi tworzą widowisko malarskie najwyższej próby.
“
„Polskość to nie jest martwy eksponat w gablocie. To żywa, pulsująca rana, w której kolęda miesza się z brzękiem husarskich skrzydeł.”
Nowe serce poznańskiej kolekcji
„Rzeczywistość” to obraz o niewiarygodnym ładunku emocjonalnym, który po stuleciu zapomnienia na nowo przemawia do współczesnych Polaków. Stanowi podsumowanie dojrzałej twórczości Malczewskiego i jego niezrównanego zmysłu narracyjnego.
Obecność tego płótna w Muzeum Narodowym w Poznaniu czyni z tamtejszych zbiorów najważniejsze na świecie centrum badań nad twórczością Malczewskiego, przyciągając rzesze miłośników wielkiej sztuki.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Dzieło znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu, stanowiąc jedno z najcenniejszych nabytków polskiego muzealnictwa XXI wieku.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Rzeczywistość”
Wprowadź do swojego domu atmosferę historycznej sensacji, dumy narodowej i niezrównanego młodopolskiego kunsztu. Nasza unikalna kolekcja inspirowana odnalezionym arcydziełem „Rzeczywistość” Jacka Malczewskiego to hołd dla polskiej tożsamości i najwyższej próby rzemiosła.
