W bogatym dorobku Jacka Malczewskiego wątki hagiograficzne zyskują zupełnie unikalną, młodopolską interpretację, a płótno „Święta Agnieszka” stanowi tego olśniewający przykład. Przedstawiając wczesnochrześcijańską męczennicę z jej tradycyjnym atrybutem – niewinnym, białym barankiem – Malczewski stworzył wizerunek przesiąknięty mistyczną czystością, niewinnością i cichym heroizmem. Dziewczęca uroda świętej, jej jasne, pełne pokory spojrzenie oraz subtelna gra światła na fałdach szat czynią z tego dzieła poetycką medytację nad siłą wiary i niezłomnością ducha wobec brutalności świata.
Jacek Malczewski, Święta Agnieszka (ok. 1910) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Poznaniu (Galeria w Rogalinie).
Męczennica w aurze młodopolskiego mistycyzmu
Święta Agnieszka, rzymska dziewica, która wolała ponieść męczeńską śmierć niż wyrzec się swoich ideałów, stała się dla Jacka Malczewskiego uosobieniem najczystszej moralnej niezłomności.
Malarz ukazał świętą jako młodą, polską dziewczynę o delikatnych rysach i melancholijnym spojrzeniu. Trzymany w jej ramionach baranek – łacińskie agnus, nawiązujące brzmieniem do imienia Agnes – wtula się w jej pierś z bezgranicznym zaufaniem, stanowiąc symbol Ofiary Eucharystycznej i niewinności.
Kolorystyka obrazu opiera się na harmonii świetlistych bieli, pastelowych błękitów i ciepłych tonów cielistych, które zdają się promieniować wewnętrznym, nadprzyrodzonym blaskiem.
MalarzJacek Malczewski (1854–1929)
Dzieło i technikaŚwięta Agnieszka (ok. 1890–1914) Olej na płótnie / Desce
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Poznaniu Poznań / Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Dialog tradycji chrześcijańskiej z polską duszą
Malczewski, będąc artystą głęboko religijnym, rzadko trzymał się sztywnych ram kościelnego kanonu. Jego wizerunki świętych żyją realnym życiem, oddychają polskim powietrzem i noszą w sobie rys narodowego dramatu.
W postaci Świętej Agnieszki krytycy dostrzegają także aluzję do zniewolonej ojczyzny – czystej, bezbronnej, a jednocześnie niezwyciężonej w swoim duchowym trwaniu pomimo stulecia rozbiorów.
Brawurowo prowadzony pędzel mistrza, widoczny w miękkiej sierści baranka i zwiewnych fałdach tkanin, dowodzi technicznej maestrii dojrzałego profesora krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.
“
„Czystość serca to jedyna zbroja, której nie przebiją miecze tego świata.”
Świetlisty klejnot galerii w Rogalinie
Obraz „Święta Agnieszka” to dzieło przynoszące widzowi niezwykłe ukojenie i harmonię, tak rzadkie w pełnych dramatyzmu i niepokoju wizjach Malczewskiego.
Obecny w kolekcji Muzeum Narodowego w Poznaniu, zachwyca subtelnością i duchową głębią. Jest przypomnieniem, że prawdziwe piękno sztuki młodopolskiej leży w jej zdolności do dotykania sfery sacrum w sposób intymny i na wskroś ludzki.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Poznaniu i eksponowane jest w historycznych wnętrzach Galerii Obrazów w Rogalinie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Święta Agnieszka”
Wzbogać swój dom o aurę czystości, harmonii i duchowego spokoju. Nasza starannie opracowana kolekcja z reprodukcją „Świętej Agnieszki” Jacka Malczewskiego to wysmakowane połączenie sakralnego piękna z mistrzowskim polskim wykonaniem.
