Złoty Wiek Holandii · Testament Mistrza i Apoteoza Pędzla
Alegoria Malarstwa (ok. 1666–1668)
Powszechnie uważana za malarski testament, popis warsztatowy i najważniejsze dzieło w życiu Jana Vermeera „Alegoria Malarstwa” (znana także jako „Sztuka malarska”) to monumentalny traktat o godności i nieśmiertelności sztuki. W przestronnej pracowni artysta ubrany w historyczny, wytworny strój maluje z zapałem na sztaludze postać młodej muzy Klio – ubranej w błękitny płaszcz z wieńcem laurowym na głowie, trzymającej trąbę sławy i księgę historii. Vermeer ukazał ten intymny moment zza odsuniętej, ciężkiej tapiserii, jakby uchylał przed widzem kotarę najświętszego sanktuarium twórczości.
Jan Vermeer, Alegoria Malarstwa (Sztuka malarska) (ok. 1666–1668) · Zbiory: Kunsthistorisches Museum, Wiedeń.
Kotara opada – w sanktuarium geniusza z Delftu
„Alegoria Malarstwa” to dzieło, którego Jan Vermeer nigdy nie sprzedał za życia, pomimo dręczących go w późniejszych latach długów. Traktował ten obraz jako swoje arcydzieło popisowe (chef-d'œuvre), mające prezentować odwiedzającym pracownię mecenasom pełnię jego umiejętności i erudycji.
Kompozycja zachwyca teatralnością. Na pierwszym planie po lewej stronie wisi odsunięta, wielobarwna tapiseria, która działa jak iluzjonistyczna kurtyna wprowadzająca widza do intymnej przestrzeni pracowni.
Malarz siedzi na stołku plecami do widza, w eleganckim, dworskim kaftanie z bufiastymi rękawami. Na płótnie przed nim widać dopiero zarys wieńca laurowego – to rzadki w tamtej epoce widok aktu twórczego uchwyconego in statu nascendi.
MalarzJan Vermeer (1632–1675)
Dzieło i technikaAlegoria Malarstwa (Die Malkunst) (ok. 1666–1668) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaKunsthistorisches Museum Wiedeń, Austria
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Muza Klio, mapa zjednoczonej ojczyzny i maska rzeźbiarza
Modelka uosabia Klio, muzę historii. Jej obecność przypomina, że malarstwo nie jest mechanicznym rzemiosłem, lecz sztuką szlachetną, zdolną utrwalać czyny i zapewnić wieczną sławę zarówno artystom, jak i narodom.
Na ścianie w tle wisi gigantyczna, precyzyjnie odtworzona mapa Siedemnastu Prowincji Niderlandów z 1592 roku, wydana przez Nicolaesa Visschera. Wyraźne załamanie i fałdy na papierze mapy to szczyt iluzjonizmu malarskiego, a zarazem hołd dla zjednoczonej, wolnej ojczyzny.
Na stole z kolei spoczywa gipsowa maska rzeźbiarska – element debaty paragone, czyli odwiecznego sporu o wyższość malarstwa nad rzeźbą. Vermeer jednoznacznie dowodzi prymatu malarstwa, które jako jedyne potrafi oddać światło, barwę, powietrze i fakturę tkanin.
“
„To nie jest po prostu obraz o malarzu. To najwspanialszy pomnik, jaki sztuka kiedykolwiek wystawiła samej sobie.”
Najcenniejszy skarb wiedeńskiego muzeum
„Alegoria Malarstwa” to monumentalne osiągnięcie europejskiej kultury, łączące filozoficzną głębię z niezrównaną perfekcją wykonania. Każdy centymetr tego płótna tętni życiem, światłem i malarską inteligencją.
Eksponowana w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu, przyciąga badaczy i koneserów z całego globu, pozostając wiecznym pomnikiem wielkości mistrza z Delftu.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji Galerii Malarstwa w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu (KHM, Austria).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Alegoria Malarstwa”
Wprowadź do swojego otoczenia dumę, intelektualną głębię i arystokratyczną doskonałość najważniejszego obrazu Jana Vermeera. Nasza autorska kolekcja z motywem „Alegorii Malarstwa” to kwintesencja luksusu, dedykowana prawdziwym pasjonatom wielkiej sztuki.
