Uliczka – Gezicht op huizen in Delft, bekend als 'Het straatje' (ok. 1658)
Jan Vermeer namalował „Uliczkę” około 1658 roku. To widok fasad kamienic w Delfcie, przed którymi i w których kobiety oraz dzieci zajmują się codziennymi sprawami. Oryginał należy do Rijksmuseum w Amsterdamie.
Jan Vermeer (1632–1675), Uliczka (ok. 1658) · Rijksmuseum, Amsterdam.
Co widać na „Uliczce”?
Większą część obrazu zajmuje ceglana fasada domu po prawej stronie, z bielonym cokołem, okiennicami i wysokim szczytem. Obok, po lewej, stoi niższy dom, a między budynkami prowadzą dwa przejścia. W otwartych drzwiach domu po prawej siedzi kobieta zajęta szyciem. W wąskim przejściu, w głębi, inna kobieta pochyla się nad balią. Przed domem bawi się dwoje dzieci.
Nad dachami jest jasne niebo z chmurami, a mur po lewej porasta zielone pnącze. Vermeer nie pokazał rynku ani ratusza, tylko zwykły fragment ulicy. Obraz sygnował napisem „I. VMeer” pod oknem w lewej dolnej części.
ArtystaJan Vermeer (1632–1675)
DziełoUliczka (ok. 1658) Het straatje
Technikaolej na płótnie, 54,3 × 44 cm
Gdzie jest oryginałRijksmuseum, Amsterdam
Gdzie w Delfcie stały te domy?
Przez długi czas nie było wiadomo, którą ulicę namalował Vermeer. W 2015 roku historyk sztuki Frans Grijzenhout opublikował wyniki badań archiwalnych przygotowanych dla Rijksmuseum. Oparł się na XVII‑wiecznym rejestrze opłat za utrzymanie nabrzeży w Delfcie.
Według tych ustaleń obraz przedstawia domy przy Vlamingstraat, pod dzisiejszymi numerami 40 i 42. W domu po prawej od około 1645 roku aż do śmierci w 1670 roku mieszkała z dziećmi ciotka malarza, Ariaentgen Claes van der Minne. Utrzymywała się ze sprzedaży flaków. Przejście obok jej domu nazywano Penspoort, co można przetłumaczyć jako „Brama Flaków”.
Ile widoków Delftu namalował Vermeer?
Znamy trzy widoki miasta jego autorstwa. Zachowały się dwa: „Uliczka” i „Widok Delft” z Mauritshuis w Hadze. Trzeci obraz, przedstawiający dom w Delfcie, zaginął.
„Uliczka” jest więc rzadkim w twórczości Vermeera obrazem pokazującym świat poza wnętrzem domu. Mimo to tematem nadal są codzienne prace kobiet i spokój mieszczańskiego życia, podobnie jak w jego scenach rodzajowych.
Jak obraz trafił do Rijksmuseum?
Pierwszym właścicielem był prawdopodobnie Pieter van Ruijven, mecenas Vermeera z Delftu. Pewne jest, że obraz sprzedano w 1696 roku na aukcji zbiorów Jacoba Dissiusa w Amsterdamie. Potem należał do kolekcjonera z Haarlemu, a w 1800 roku kupił go Pieter van Winter z Amsterdamu. Później przeszedł w ręce rodziny Six.
W 1921 roku rodzina Six wystawiła obraz na aukcji, ale nie znalazł nabywcy. Wkrótce kupił go za 625 000 guldenów Henri Deterding i jeszcze w tym samym roku podarował Rijksmuseum. Płótno ma 54,3 × 44 cm i należy do stałej kolekcji muzeum w Amsterdamie.
