Złoty Wiek Holandii · Architektura Ciszy i Domowego Ładu
Uliczka (ok. 1658)
Namalowana około 1658 roku „Uliczka” Jana Vermeera to jeden z zaledwie dwóch znanych pejzaży miejskich w całym dorobku mistrza z Delftu i bez wątpienia jeden z najbardziej urokliwych widoków w dziejach europejskiego malarstwa. Vermeer nie wybrał monumentalnego rynku ani okazałego ratusza, lecz uwiecznił skromny fragment typowej delftyjskiej ulicy z dwiema starymi, ceglanymi kamienicami. Spękane mury, bielone wapnem cokoły, kocie łby bruku i ciche postacie kobiet pochłoniętych pracą składają się na obraz absolutnego spokoju, porządku i poetyckiej urody zwyczajnego, mieszczańskiego życia.
Jan Vermeer, Uliczka (Het Straatje) (ok. 1658) · Zbiory: Rijksmuseum, Amsterdam.
Geniusz faktury i portret miejskiej materii
„Uliczka” (hol. Het Straatje) to popis absolutnego mistrzostwa w oddawaniu różnorodności faktur architektonicznych. Jan Vermeer z benedyktyńską cierpliwością odtworzył każdą spoinę między cegłami, odpryski tynku, zacieki na murach i omszałe krawędzie dachówek.
Kompozycja uderza asymetrią i nowoczesnością kadrowania. Główna fasada po prawej stronie, z trójkątnym szczytem schodkowym, dominuje nad sceną, podczas gdy wąski przesmyk bramy po lewej otwiera widok na mały, wewnętrzny dziedziniec z klęczącą przy balii kobietą.
Na pierwszym planie, na brukowanym chodniku, bawią się dwoje dzieci kucających przy ziemi, a w uchylonych drzwiach siedzi kobieta z igłą i nicią w dłoni. Życie toczy się tu bez pośpiechu, w rytmie odwiecznych domowych obowiązków.
MalarzJan Vermeer (1632–1675)
Dzieło i technikaUliczka (Het Straatje) (ok. 1658) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaRijksmuseum Amsterdam, Holandia
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Zagadka adresu – Vlamingstraat 40–42
Przez setki lat historycy sztuki spierali się o to, który zaułek Delftu uwiecznił malarz. Pojawiały się hipotezy o widoku z pracowni artysty lub domu jego krewnych.
Dopiero w 2015 roku profesor Frans Grijzenhout z Uniwersytetu w Amsterdamie, dzięki żmudnej analizie XVII-wiecznych rejestrów podatkowych od czyszczenia nabrzeży kanałów, zidentyfikował dokładną lokalizację: to kamienica przy Vlamingstraat 40–42 w Delfcie. W budynku tym mieszkała ciotka Vermeera, Ariaentgen Claes van der Minne, prowadząca handel flakami.
Ta niezwykła zbieżność faktów archiwalnych z obrazem dowodzi, że Vermeer malował konkretne, drogie swojemu sercu miejsce, nasycając je intymną pamięcią i rodzinnym ciepłem.
“
„Ta mała ceglana ściana Vermeera jest piękniejsza niż całe rzymskie bazyliki. Jest w niej prawda, której czas nie potrafi zniszczyć.”
Skarb amsterdamskiego Rijksmuseum
„Uliczka” w Rijksmuseum w Amsterdamie nieustannie przyciąga tłumy zachwyconych widzów. Jej niewielki format kryje w sobie kosmos domowej harmonii i spokoju.
Obraz ten jest pochwałą zakorzenienia, ładu i bezpiecznej przystani. Przypomina nam, że prawdziwa poezja życia kryje się tuż za progiem własnego domu, w cieple ceglanych ścian i cichym szumie codzienności.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w stałej ekspozycji Honorowej Galerii Rijksmuseum w Amsterdamie obok arcydzieł Rembrandta i Halsa.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Uliczka”
Wprowadź do swojego otoczenia spokój, ciepło holenderskiej cegły i przytulną atmosferę domowego ogniska. Nasza kolekcja tekstyliów z motywem „Uliczki” Jana Vermeera to doskonała propozycja dla osób poszukujących harmonii, tradycji i najwyższego kunsztu wykonania.
