Jan Vermeer namalował „Widok Delft” około 1660–1661 roku. Obraz pokazuje jego rodzinne miasto od południowego wschodu, zza wody portu Kolk, pod dużym niebem z chmurami. Oryginał należy do Mauritshuis w Hadze.
Jan Vermeer (1632–1675), Widok Delft (ok. 1660–1661) · Mauritshuis, Haga.
Co widać na „Widoku Delft”?
Na pierwszym planie leży trójkątny port Kolk na południowym skraju miasta. Na piaszczystym brzegu po lewej stoi kilka postaci, a przy nabrzeżach cumują łodzie ze zwiniętymi żaglami. Za wodą ciągnie się fragment murów miejskich. Dalej w prawo widać Bramę Schiedamską, a na samym skraju Bramę Rotterdamską, przed którą stoją dwa statki do połowu śledzi.
Między bramami wznosi się oświetlona słońcem wieża Nowego Kościoła (Nieuwe Kerk). W głębi widać też szczyt wieży Starego Kościoła (Oude Kerk). Ponad połowę płótna zajmuje niebo. Ciemna chmura na pierwszym planie rzuca cień na nabrzeże i najbliższe budynki, a dalsza część miasta jest jasno oświetlona. Woda jest spokojna, wiatru prawie nie ma.
ArtystaJan Vermeer (1632–1675)
DziełoWidok Delft (ok. 1660–1661) Gezicht op Delft
Technikaolej na płótnie, 96,5 × 115,7 cm
Gdzie jest oryginałMauritshuis, Haga
Jak Vermeer namalował miasto?
Obraz ma 96,5 × 115,7 cm, więc jak na Vermeera jest duży. Malarz patrzył na miasto z podwyższonego miejsca na południowy wschód od Delftu. Wieżę Nowego Kościoła przesunął w kompozycji bliżej środka, żeby była lepiej widoczna.
W podmalowaniu użył grubych ziaren bieli ołowiowej. Dzięki temu żółty dach w głębi ma szorstką, chropowatą powierzchnię, która łapie światło. Wśród pigmentów badacze wymieniają m.in. kalcyt, biel ołowiową, żółtą ochrę, naturalną ultramarynę i lak marzanowy. Sygnaturę „IVM” w ligaturze malarz umieścił na łodzi w lewym dolnym rogu.
Historycy sztuki spierają się, czy Vermeer używał przy tym camera obscura. Arthur Wheelock uważa, że tak, a Karl Schütz twierdzi, że nigdy z niej nie korzystał. Nie ma na to bezpośrednich dowodów.
Co „Widok Delft” ma wspólnego z Proustem?
Marcel Proust zobaczył obraz w Mauritshuis w październiku 1902 roku. W maju 1921 roku oglądał go ponownie na wystawie w paryskim Jeu de Paume.
Obraz trafił do jego powieści „W poszukiwaniu straconego czasu”. W tomie „Uwięziona” pisarz Bergotte, postać fikcyjna, umiera przed „Widokiem Delft”, zachwycony małym fragmentem żółtego muru. Słowa o tym fragmencie to myśli bohatera powieści, a nie zapiski samego Prousta.
Jak obraz trafił do Mauritshuis?
16 maja 1696 roku obraz sprzedano w Amsterdamie na aukcji zbiorów Jacoba Dissiusa za 200 guldenów. Była to najwyższa cena na tej aukcji. W 1822 roku, na aukcji kolekcji S.J. Stinstry w Amsterdamie, kupiono go dla Mauritshuis za 2900 guldenów. Od tego czasu jest w Hadze i należy do stałej kolekcji muzeum (nr inw. 92).
