Złoty Wiek Holandii · Dyskretny Flirt i Gra Światła
Kieliszek Wina (ok. 1658–1660)
Powstały na przełomie lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XVII wieku obraz „Kieliszek Wina” to jeden z najbardziej wyrafinowanych i subtelnych poematów obyczajowych Jana Vermeera. W przestronnym, zalanym miękkim światłem wnętrzu bogatego holenderskiego domu rozgrywa się dyskretna, pełna napięcia scena flirtu. Młoda kobieta w sukni z lśniącego, koralowego jedwabiu unosi do ust delikatny kieliszek z przezroczystego szkła, dopijając ostatnią kroplę wina. Nad jej ramieniem pochyla się elegancki kawaler z dzbanem w dłoni, gotów natychmiast dolać trunku, śledząc wzrokiem każdy jej ruch i badając granice damsko-męskiej gry towarzyskiej.
Jan Vermeer, Kieliszek Wina (Kieliszek wina i dama) (ok. 1658–1660) · Zbiory: Gemäldegalerie, Berlin.
Socjologia gestu i mistrzostwo wnętrza
W „Kieliszku Wina” Jan Vermeer osiągnął mistrzostwo w oddawaniu psychologicznych niuansów relacji międzyludzkich. Scena nie jest wulgarną biesiadą, lecz wyrafinowaną salonową grą, w której każdy gest ma podwójne dno.
Twarz kobiety jest częściowo zasłonięta przez kieliszek, co stanowi genialny zabieg dramaturgiczny: widz nie może odgadnąć jej myśli ani mimiki, tak samo jak nachylający się nad nią mężczyzna. Czy ulega zalotom, czy też dystansuje się od adoratora?
Wnętrze zostało rozrysowane z matematyczną precyzją perspektywiczną. Wzorzysta, biało-błękitna posadzka ceramiczna, rzeźbiony stół nakryty orientalnym dywanem i leżąca na krześle cytra budują atmosferę zamożności i kulturalnego wyrafinowania delftyjskiej elity.
MalarzJan Vermeer (1632–1675)
Dzieło i technikaKieliszek Wina (Das Glas Wein) (ok. 1658–1660) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaGemäldegalerie Berlin, Niemcy
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Witraż cnoty i koralowy jedwab
Kluczem do moralnego odczytania sceny jest częściowo otwarte okno z barwnym witrażem. Vermeer przedstawił na nim personifikację Umiarkowania (Temperantia) – jednej z czterech cnót kardynalnych, trzymającą cugle i wędzidło.
Obecność cnoty wstrzemięźliwości stanowi bezpośrednie ostrzeżenie przed niebezpieczeństwami nadmiernego picia wina i zbyt pochopnego ulegania miłosnym uniesieniom. Zmysłowy urok wina zostaje skonfrontowany z nakazem zachowania godności i rozsądku.
Kolorystycznym punktem kulminacyjnym obrazu jest wspaniała, koralowo-czerwona suknia kobiety. Vermeer oddał fakturę ciężkiego jedwabiu z olśniewającą wiernością – załamania światła na fałdach tkaniny sprawiają wrażenie niemal namacalnej gęstości materiału.
“
„Nikt nie potrafił tak jak Vermeer zamienić zwykłego pokoju w świątynię światła, a kieliszka wina – w zwierciadło ludzkich namiętności.”
Duma berlińskiej Gemäldegalerie
„Kieliszek Wina” to jedno z najwspanialszych dzieł w zbiorach berlińskiej Gemäldegalerie. Zachwyca harmonijnym wyważeniem kompozycji, chłodnym światłem wpadającym z lewej strony i powściągliwą elegancją.
Obraz przypomina, że w malarstwie holenderskim najgłębsze prawdy o człowieku kryją się w pozornych drobiazgach – w odbłysku na szkle, cichym geście dłoni i niemym spojrzeniu ponad krawędzią kielicha.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji Gemäldegalerie (Kulturforum, Państwowe Muzea w Berlinie, Niemcy).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Kieliszek Wina”
Wprowadź do swojego wnętrza salonowy szyk, koralową szlachetność i mistrzowską grę światła Złotego Wieku. Nasza autorska kolekcja z motywem „Kieliszka Wina” Jana Vermeera to synonim ponadczasowego luksusu i polskiego rzemiosła najwyższej klasy.
