Kieliszek wina – Das Glas Wein (Herr und Dame beim Wein) (1658–1660)
Jan Vermeer namalował „Kieliszek wina” w latach 1658–1660. Obraz pokazuje młodą kobietę, która dopija wino przy stole, i stojącego obok mężczyznę z dzbanem w dłoni. Oryginał należy do Gemäldegalerie, czyli Galerii Malarstwa Państwowych Muzeów w Berlinie.
Jan Vermeer (1632–1675), Kieliszek wina (1658–1660) · Gemäldegalerie, Staatliche Museen zu Berlin, Berlin.
Co dzieje się na obrazie?
Kobieta w czerwonej sukni siedzi przy stole i unosi do ust kieliszek, który niemal zasłania jej twarz. Mężczyzna w czarnym kapeluszu i ciemnym płaszczu stoi obok i trzyma biały dzban, jakby czekał, żeby dolać wina. Na krześle na pierwszym planie leży cytra i nuty. Według opisu muzeum te przedmioty sugerują, że para wcześniej wspólnie muzykowała.
Relacja między postaciami nie jest jasna. Muzeum mówi o flirtującej parze, której związek trudno jednoznacznie określić. W niektórych opisach zwraca się uwagę, że mężczyzna wydaje się chętny, by dolewać, być może po to, by upić kobietę. Malarz nie rozstrzyga tej sytuacji i zostawia ją widzowi.
ArtystaJan Vermeer (1632–1675)
DziełoKieliszek wina (1658–1660) Das Glas Wein
Technikaolej na płótnie, 67,7 × 79 cm
Gdzie jest oryginałGemäldegalerie, Staatliche Museen zu Berlin, Berlin
Co oznacza postać na witrażu?
W uchylonym oknie po lewej stronie jest witraż z herbem i postacią Umiarkowania (Temperantii), jednej z cnót. Berlińskie muzeum wskazuje, że Vermeer zaczerpnął ją z książki z emblematami wydanej w 1617 roku. W tym kontekście figura działa jak ostrzeżenie przed nadmiarem, także przed nadmiarem wina.
To typowy dla holenderskiego malarstwa rodzajowego sposób budowania znaczenia. Scena wygląda na zwykłą chwilę z życia zamożnego domu, ale przedmioty w tle podpowiadają, jak ją ocenić.
Czym ten obraz różni się od innych scen Vermeera?
W wielu innych obrazach Vermeer pokazuje postacie z bliska. Tu cofa się i pokazuje szerzej całe pomieszczenie: posadzkę w szachownicę, stół nakryty wzorzystym obrusem, krzesła i obraz w złoconej ramie na ścianie. Postacie stoją w środkowym planie i są częścią wnętrza. Muzeum łączy ten sposób kadrowania z wpływem Pietera de Hoocha, a sam temat zalotów przy winie z Gerardem ter Borchem.
Vermeer podjął podobny motyw w obrazie „Dziewczyna z kieliszkiem wina”. Tam również kobieta siedzi przy stole z kieliszkiem, a w oknie jest witraż, ale w scenie występuje dwóch mężczyzn.
Gdzie można zobaczyć „Kieliszek wina”?
Obraz należy do Gemäldegalerie w Berlinie (nr kat. 912C). Muzeum kupiło go w 1901 roku z kolekcji Pelhama Clintona Hope'a z posiadłości Deepdene w Anglii. To olej na płótnie o wymiarach 67,7 × 79 cm.
W Gemäldegalerie wisi też drugi obraz Vermeera, „Młoda kobieta z perłowym naszyjnikiem” z lat 1663–1664. Oba berlińskie obrazy wypożyczono w 2023 roku na dużą wystawę Vermeera w Rijksmuseum w Amsterdamie, gdzie pokazano 26 z około 35 zachowanych dzieł malarza.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Kieliszek wina”?
Gemäldegalerie, Staatliche Museen zu Berlin, Berlin.
