Nazywana powszechnie „holenderską Mona Lisą”, powstała około 1665 roku „Dziewczyna z perłą” Jana Vermeera to jedno z najbardziej hipnotyzujących, tajemniczych i uwielbianych dzieł w historii sztuki światowej. Młoda dziewczyna w egzotycznym, błękitno-złotym turbanie odwraca się przez ramię w stronę widza, jakby zaskoczona czyjąś obecnością. Jej rozchylone zmysłowo usta zdają się chcieć coś wyszeptać, a wielkie, wilgotne oczy wciągają w otchłań niewypowiedzianych emocji. Jednak to potężna, połyskująca w mroku kropla perły w uchu stanowi punkt centralny tej absolutnie doskonałej kompozycji.
Jan Vermeer, Dziewczyna z perłą (ok. 1665) · Zbiory: Mauritshuis, Haga.
Tajemnica gatunku tronie i magia spojrzenia
Wbrew powszechnemu mniemaniu, arcydzieło Jana Vermeera nie jest konwencjonalnym portretem konkretnej arystokratki czy mieszczki, lecz reprezentuje popularny w Złotym Wieku Holandii gatunek tronie – studium wyrazu twarzy, niezwykłego kostiumu i egzotycznego charakteru postaci.
Tożsamość modelki pozostaje jedną z najsłynniejszych zagadek historii sztuki. Czy była nią najstarsza córka malarza, Maria, czy też służąca, jak w głośnej powieści Tracy Chevalier? Vermeer celowo zatarł wszelkie wskazówki społeczne, umieszczając postać na jednolitym, niemal czarnym tle.
Brak jakichkolwiek rekwizytów architektonicznych czy domowych sprawia, że uwaga widza skupia się bez reszty na świetlistej twarzy dziewczyny, miękkim przejściu cieni na jej policzku oraz kunsztownym zwoju tkaniny turbanu.
MalarzJan Vermeer (1632–1675)
Dzieło i technikaDziewczyna z perłą (Meisje met de parel) (ok. 1665) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMauritshuis Haga, Holandia
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Pigment z krańca świata i iluzja wielkiej perły
Vermeer wykazał się w tym dziele bezkompromisową odwagą kolorystyczną. Błękitny turban został namalowany najczystszą naturalną ultramaryną ze sproszkowanego lapis lazuli – pigmentu droższego wówczas od złota. Zestawienie tego królewskiego błękitu z ciepłą ochrą sukni tworzy niezrównany kontrast barwny.
Największą wirtuozerią artysty jest sama perła. Pod mikroskopem widać, że Vermeer stworzył ją zaledwie dwoma śmiałymi pociągnięciami pędzla: jasną, łuskowatą plamką czystej bieli u góry, chwytającą światło z lewej strony, oraz delikatnym, rozmytym odblaskiem białego kołnierza u dołu. Nie ma tu żadnego zarysu ani haczyka – iluzja trójwymiarowości powstaje wyłącznie w oku patrzącego.
Młoda dziewczyna zdaje się zawieszona pomiędzy niewinnością a budzącą się zmysłowością, co nadaje dziełu ponadczasowy urok, który zachwyca kolejne pokolenia.
“
„W tym spojrzeniu jest całe złudzenie życia. Kto raz spojrzał w oczy Dziewczyny z perłą, ten nigdy o niej nie zapomni.”
Duma Hagi i skarb światowego dziedzictwa
Dziś „Dziewczyna z perłą” jest symbolem królewskiego muzeum Mauritshuis w Hadze i jedną z najchętniej oglądanych ikon kultury na naszej planecie. Jej magnetyzm wynika z doskonałej harmonii prostoty formy z psychologiczną głębią.
Obcowanie z tym obrazem to spotkanie z najczystszą esencją malarstwa – gdzie światło, cień i kolor stapiają się w żywy, niegasnący moment piękna, który opiera się upływowi stuleci.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji Królewskiej Galerii Malarstwa Mauritshuis w Hadze (Holandia).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Dziewczyna z perłą”
Wprowadź do swojego wnętrza zmysłowy czar, tajemnicę i absolutną elegancję najsłynniejszego arcydzieła Vermeera. Nasza autorska kolekcja z motywem „Dziewczyny z perłą” to połączenie luksusowych materiałów i perfekcyjnego odwzorowania barw holenderskiego mistrza.
