Złoty Wiek Holandii · Muzyka, Miłość i Tajemnica Wnętrza
Kobieta siedząca przy wirginale (ok. 1670–1672)
U schyłku swojego życia, około 1670–1672 roku, Jan Vermeer namalował w rodzinnym Delfcie jedno ze swoich najbardziej intymnych i nastrojowych dzieł – obraz „Kobieta siedząca przy wirginale”. Młoda, wytworna dama o misternie upiętych lokach siedzi przy klawiaturze instrumentu muzycznego, odwracając głowę ku widzowi z zagadkowym, ledwie uchwytnym uśmiechem. Wnętrze rozświetla chłodne, srebrzyste światło wpadające z niewidocznego okna, ślizgające się po błękitnym jedwabiu sukni, złoconych krawędziach wirginału i lakierowanym pudle leżącej na podłodze wioli da gamba, tworząc symfonię barw i dźwięków zatrzymaną w kadrze.
Jan Vermeer, Kobieta siedząca przy wirginale (ok. 1670–1672) · Zbiory: National Gallery, Londyn.
Wirginał, wiola i zaproszenie do duetu
W malarstwie holenderskim XVII wieku motywy muzyczne były powszechnie odczytywane jako alegoria harmonii miłosnej i porozumienia dusz. W „Kobiecie siedzącej przy wirginale” Jan Vermeer po mistrzowsku operuje tą symboliką.
Dama trzyma dłonie na klawiaturze, lecz przerywa grę, by spojrzeć wprost na nas. Jej spojrzenie nie jest onieśmielone – to raczej pełne kokieterii zaproszenie do nawiązania muzycznego i uczuciowego dialogu.
Obecność stojącej na pierwszym planie wioli da gamba nie jest przypadkowa. Wolny instrument czeka na partnera – to czytelny sygnał, że w tym muzycznym świecie brakuje drugiego wykonawcy, którym w domyśle staje się sam widz wkraczający do pokoju.
MalarzJan Vermeer (1632–1675)
Dzieło i technikaKobieta siedząca przy wirginale (A Lady Seated at a Virginal) (ok. 1670–1672) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaNational Gallery Londyn, Wielka Brytania
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Stręczycielka w tle i delftyjskie kafelki
W tle pokoju wisi wielki obraz w ciężkiej, czarnej ramie – to „Stręczycielka” Dircka van Baburena, autentyczne dzieło z kręgu caravaggionistów utrechckich, które należało do teściowej Vermeera, Marii Thins.
Kontrast między frywolną, kupiecką sceną nierządu na obrazie w tle a pełną godności i arystokratycznego chłodu postacią grającej damy tworzy intrygujące napięcie moralne. Vermeer pyta widza o naturę miłości: czy wybiera zmysłowe pożądanie, czy też wzniosłą, duchową harmonię?
U dołu ściany lśnią błękitne płytki fajansowe z Delftu, na których widać postaci bawiących się dzieci i amorków. Płynne, gładkie prowadzenie pędzla i chłodna gama błękitów, bieli i żółcieni zdradzają dojrzałą, późną stylistykę artysty.
“
„Muzyka jest zwierciadłem miłości, a u Vermeera staje się mostem między duszą kobiety a tajemnicą świata.”
Klejnot londyńskiej National Gallery
„Kobieta siedząca przy wirginale” to jedno z najwspanialszych dzieł późnego okresu Vermeera, w którym forma malarska osiąga krystaliczną czystość i uproszczenie.
W murach National Gallery w Londynie płótno zachwyca wyrafinowaną elegancją i melancholijnym urokiem. Przypomina o ulotności najpiękniejszych chwil, w których dźwięk muzyki i blask spojrzenia łączą się w niepowtarzalne arcydzieło.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej kolekcji The National Gallery w Londynie (Trafalgar Square, Wielka Brytania).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Kobieta siedząca przy wirginale”
Wprowadź do swojego wnętrza arystokratyczną wytworność, muzyczną harmonię i subtelny czar delftyjskiego baroku. Nasza autorska kolekcja z motywem „Kobiety siedzącej przy wirginale” Jana Vermeera to hołd dla elegancji, tworzony z pasją i dbałością o detale w Polsce.
