Ariwara no Narihira – Ariwara no Narihira, z serii Hyakunin isshu uba ga etoki (1835–1836)
Drzeworyt „Ariwara no Narihira” Katsushiki Hokusaia powstał w latach 1835–1836 jako ilustracja wiersza japońskiego poety z IX wieku. Nie jest to portret, lecz jesienny pejzaż nad rzeką Tatsuta, w której płyną czerwone liście klonu. Grafika na naszych produktach pochodzi z odbitki przechowywanej w Art Institute of Chicago.
Katsushika Hokusai (1760–1849), Ariwara no Narihira (1835–1836) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Z jakiej serii pochodzi ten drzeworyt?
Arkusz należy do serii „Hyakunin isshu uba ga etoki”, czyli „Sto wierszy stu poetów objaśnionych przez nianię”. Punktem wyjścia była klasyczna antologia Ogura Hyakunin Isshu, w której każdy ze stu poetów jest reprezentowany jednym wierszem. Hokusai chciał zilustrować wszystkie sto utworów, tak jakby niania tłumaczyła je dziecku obrazami.
Była to ostatnia seria drzeworytów Hokusaia, wydawana około 1835–1836 roku. Nigdy nie ukazała się w całości. Wikipedia łączy to z kłopotami finansowymi wydawców w czasie kryzysu gospodarczego połowy lat 30. XIX wieku. Na każdym arkuszu wiersz jest zapisany w kwadratowym polu, a tytuł serii w pionowym prostokącie. Ten arkusz wydał Nishimuraya Yohachi, a na odbitce z Chicago widnieje pieczęć cenzorska kiwame.
ArtystaKatsushika Hokusai (1760–1849)
DziełoAriwara no Narihira (1835–1836) Ariwara no Narihira, z serii Hyakunin isshu uba ga etoki
Technikadrzeworyt barwny, format ōban, 26,1 × 37,7 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Kim był Ariwara no Narihira i o czym jest jego wiersz?
Ariwara no Narihira żył w latach 825–880. Ki no Tsurayuki wymienił go w przedmowie do antologii Kokinshū wśród sześciu wybitnych poetów, a Fujiwara no Kintō włączył do grona trzydziestu sześciu mistrzów poezji. Jego miłosne przygody zainspirowały „Opowieści z Ise”. Badacze nie uznają go już za autora tego dzieła, ale bohater opowieści jest najpewniej na nim wzorowany.
W antologii Ogura Hyakunin Isshu jego wiersz ma numer 17 i zaczyna się od słów „Chihayaburu / kami-yo mo kikazu / Tatsuta-gawa”. Poeta opisuje jesienną rzekę Tatsuta, na której wodach unoszą się czerwone liście. Widok jest tak piękny, że podobnego nie znano nawet w czasach dawnych bogów.
Co widać na drzeworycie?
British Museum opisuje tę scenę krótko: wiersz Narihiry i rzeka Tatsuta usiana liśćmi klonu. Środek kompozycji zajmuje wysoki, łukowy most na smukłych palach. Idą po nim podróżni z tobołkami, wśród nich kobieta z dzieckiem na plecach. Pod mostem płynie wzburzony, niebieski nurt z czerwonymi liśćmi, a nad brzegiem dwie postacie pochylają się ku wodzie.
W tle widać zielone wzgórza z czerwieniejącymi drzewami i wiązki słomy przy moście. W prawym dolnym rogu wchodzi w kadr fragment dachu. Samego poety na arkuszu nie ma. Hokusai przeniósł wiersz z epoki Heian w świat zwykłych ludzi swoich czasów, a tekst utworu umieścił w polu w prawym górnym rogu.
Gdzie można zobaczyć ten drzeworyt?
Drzeworyty odbijano w wielu egzemplarzach, więc ten sam projekt znajduje się w kilku kolekcjach. Grafika na naszych produktach odpowiada odbitce z Art Institute of Chicago (nr inw. 1928.1094). Ma 26,1 × 37,7 cm, czyli poziomy format ōban. Wcześniej należała do kolekcji Alexandra G. Mosle w Niemczech. W 1928 roku kupiła ją Kate Sturges Buckingham i jeszcze w tym samym roku przekazała muzeum.
Odbitka z Chicago była pokazywana m.in. w Royal Academy of Arts w Londynie (1991–1992) i w Sackler Gallery w Waszyngtonie (2006). Swój egzemplarz tego arkusza ma też British Museum w Londynie.
