Ulewa pod szczytem – Sanka hakuu (山下白雨) (ok. 1830–1833)
Drzeworyt „Ulewa pod szczytem” (Sanka hakuu) Katsushiki Hokusaia powstał na początku lat 30. XIX wieku w serii „Trzydzieści sześć widoków góry Fudżi”. Szczyt góry jest w pogodnym niebie, a u jej podnóża szaleje burza z czerwoną błyskawicą. Grafika na naszych produktach odpowiada odbitce z Art Institute of Chicago.
Katsushika Hokusai (1760–1849), Ulewa pod szczytem (ok. 1830–1833) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Dlaczego „Ulewę pod szczytem” nazywa się Czarną Fudżi?
W Japonii ten arkusz ma przydomek „Kuro Fuji”, czyli Czarna Fudżi. Nazwa odróżnia go od innego widoku z tej samej serii, „Gaifū kaisei”, nazywanego „Aka Fuji”, czyli Czerwona Fudżi. Oba arkusze, razem z „Wielką falą w Kanagawie”, japońska Wikipedia zalicza do trzech najważniejszych prac serii. Angielska Wikipedia również wymienia „Ulewę pod szczytem” wśród trzech najsłynniejszych grafik Hokusaia.
Polskie tytuły bywają różne. Art Institute of Chicago używa nazwy „Shower Below the Summit”, a angielska Wikipedia „Thunderstorm Beneath the Summit”. Dlatego spotyka się też polskie „Burza pod szczytem”. Na liście arkuszy serii w angielskiej Wikipedii ten widok ma numer 3.
ArtystaKatsushika Hokusai (1760–1849)
DziełoUlewa pod szczytem (ok. 1830–1833) Sanka hakuu, z serii Fugaku sanjūrokkei
Technikadrzeworyt barwny, format ōban, 25,7 × 37,6 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co przedstawia drzeworyt?
Góra Fudżi wypełnia prawie cały arkusz. Jej wierzchołek jest biały od śniegu, a zbocza mają ciepły, czerwonobrązowy kolor z białymi smugami. Po lewej stronie, na wysokości zboczy, kłębią się białe, stylizowane chmury. Niebo u góry przechodzi od ciemnego błękitu do jaśniejszego.
Dolna część arkusza jest prawie czarna. W prawym dolnym rogu ciemność przecina zygzakowata, pomarańczowoczerwona błyskawica. Art Institute of Chicago opisuje to jako górę z czystym niebem przy szczycie i burzą u podnóża. Muzeum zwraca uwagę, że łagodne zbocza wulkanu i ostre linie błyskawicy dają obraz prosty i bardzo wyrazisty.
Skąd Hokusai patrzył na górę?
Tego nie wiadomo. Japońska Wikipedia podaje, że punktu widzenia nie udało się ustalić ani dla tego arkusza, ani dla „Czerwonej Fudżi”. Badacz Hiroshi Tashiro przeanalizował krajobraz w programie do map trójwymiarowych. Według niego widok odpowiada mniej więcej punktowi około 6 km na północny zachód od stacji Fujinomiya, na wysokości około 3000 m. To jednak jego hipoteza, nie ustalony fakt.
Seria, z której pochodzi arkusz, liczy 46 widoków. Pierwotnie planowano 36, a 10 dodano po sukcesie sprzedaży. Wydawał ją Nishimuraya Yohachi. „Ulewa pod szczytem” należy do pierwszej grupy dziesięciu arkuszy z sygnaturą „Hokusai aratame Iitsu hitsu”.
Gdzie można zobaczyć ten drzeworyt?
Odbitki tego widoku są w wielu muzeach na świecie. Nasza grafika odpowiada odbitce z Art Institute of Chicago (nr inw. 1925.3244) o wymiarach 25,7 × 37,6 cm. Muzeum datuje ją na ok. 1830–1833 rok.
Clarence Buckingham kupił tę odbitkę w 1905 roku od firmy Yamanaka & Company, a w 1925 roku trafiła do muzeum. W 2005 roku pokazano ją w Tokio na wystawie „Hokusai” w Tokijskim Muzeum Narodowym.
