Hortensja i jaskółka – Hydrangea and Swallow, from an untitled series of large flowers (ok. 1833–1834)
Katsushika Hokusai stworzył drzeworyt „Hortensja i jaskółka” około 1833–1834 roku. Na żółtym tle widać krzew hortensji z jasnymi kwiatostanami i jaskółkę lecącą w dół z prawej strony. Arkusz należy do serii nazywanej dziś „Dużymi kwiatami”, a nasza grafika pochodzi z odbitki z Art Institute of Chicago.
Katsushika Hokusai (1760–1849), Hortensja i jaskółka (ok. 1833–1834) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Skąd pochodzi „Hortensja i jaskółka”?
To jeden z dziesięciu arkuszy bez wspólnego tytułu, które muzea łączą pod nazwą „Duże kwiaty”. Wszystkie mają poziomy format ōban, czyli około 26 × 38 cm. Każdy pokazuje jeden gatunek rośliny z bliska, czasem z owadem lub ptakiem. Serię wydał w Edo Nishimuraya Yohachi z wydawnictwa Eijudō.
Art Institute of Chicago i Museum of Fine Arts w Bostonie datują ten arkusz na lata 1833–1834. To ten sam okres, w którym Hokusai pracował nad innymi seriami z kwiatami i ptakami oraz nad widokami góry Fudżi. Sygnatura na arkuszu brzmi „zen Hokusai Iitsu hitsu”. Iitsu to imię artystyczne, którego Hokusai używał od 1820 roku.
ArtystaKatsushika Hokusai (1760–1849)
DziełoHortensja i jaskółka (ok. 1833–1834) Hydrangea and Swallow, from an untitled series of large flowers
Technikadrzeworyt barwny, format ōban, 26,1 × 38,5 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co przedstawia drzeworyt?
Z lewego dolnego rogu wyrasta gałąź hortensji z kilkoma kulistymi kwiatostanami. Pojedyncze kwiatki mają kolor białawy, kremowy i jasnoniebieski. Ich kontury są wyraźnie obrysowane, a środki zaznaczone drobnymi kropkami. Ciemnozielone liście z jaśniejszymi żyłkami kontrastują z jasnymi kwiatami.
W prawym górnym rogu jaskółka pikuje w stronę kwiatów. Ma ciemne, niemal czarne skrzydła i ogon oraz jasną, czerwonawą plamę przy gardle. Całość wypełnia jednolite, intensywnie żółte tło, bez nieba i bez ziemi. Sygnatura z pieczęciami znajduje się po lewej stronie, nad kwiatami.
Czym różni się od innych arkuszy serii?
W „Dużych kwiatach” Hokusai za każdym razem dobierał inne tło. Przy chryzantemach jest ono jasnobeżowe, przy liliach bladoniebieskie, a tutaj mocno żółte. Ptak pojawia się tylko w części arkuszy. W innych towarzyszy kwiatom owad, np. ważka przy dzwonkach czy konik polny przy irysach, albo żaba drzewna przy powojach.
Muzea nie przypisują temu arkuszowi konkretnej symboliki, dlatego jej tu nie dopisujemy. Arkusz należy do gatunku kachō-e, czyli wizerunków kwiatów i ptaków.
Gdzie można zobaczyć ten drzeworyt?
Odbitki „Hortensji i jaskółki” są m.in. w Art Institute of Chicago, Museum of Fine Arts w Bostonie i Minneapolis Institute of Art. Nasza grafika odpowiada odbitce z Chicago (nr inw. 1925.3376) o wymiarach 26,1 × 38,5 cm. Kate Sturges Buckingham kupiła ją w grudniu 1916 roku od firmy Yamanaka & Company, a w 1925 roku przekazała muzeum.
Na odbitce z Chicago nie ma pieczęci cenzorskiej kiwame, którą muzeum odnotowuje dla serii. Arkusz pokazano na wystawie Hokusaia w Royal Academy of Arts w Londynie w latach 1991–1992.
