Namalowany i wycięty w klockach wiśniowych około 1830–1835 roku drzeworyt „Hortensja i Jaskółka” Katsushiki Hokusaja to jedno z najbardziej urzekających, świeżych i poetyckich dzieł w dziejach japońskiego drzeworytu ukiyo-e. W porze letnich deszczy (tsuyu), pośród rozłożystych, mięsistych liści, rozkwita wielka, kulista hortensja w odcieniach głębokiego błękitu i fioletu. Wprost ku jej mokrym od kropel płatkom pikuje w dół jaskółka o aerodynamicznej sylwetce i rozwidlonym ogonie. Hokusai po mistrzowsku zatrzymał ułamek sekundy – spotkanie ptasiego lotu z ciężarem deszczowego kwiatu, tworząc wizualny poemat o przemijaniu i witalności lata.
Katsushika Hokusai, Hortensja i Jaskółka (ok. 1830–1835) · Zbiory: The Sumida Hokusai Museum, Tokio.
Pora letnich deszczy i symbolika hortensji
W tradycji japońskiej hortensja (ajisai) jest nieodłącznym symbolem pory deszczowej czerwcowego przesilenia. Zmiana barwy jej płatków pod wpływem wilgoci i kwasowości gleby kojarzyła się z nietrwałością ludzkich uczuć i przemijaniem uroków świata.
Katsushika Hokusai ukazał kulisty kwiatostan w pełnym rozkwicie. Dziesiątki drobnych, czteropłatkowych kwiatków tworzą gęstą, pulsującą strukturę, na której kontrastują chłodne błękity, kobalty i fiolety.
Spadająca z góry jaskółka (tsubame) wprowadza do kompozycji potężny wektor dynamiki. Zwinny ptak przecina powietrze z rozpostartymi skrzydłami, szukając schronienia lub pożywienia pośród wilgotnych liści.
MalarzKatsushika Hokusai (1760–1849)
Dzieło i technikaHortensja i Jaskółka (Ajisai ni tsubame) (ok. 1830–1835) Drzeworyt barwny (Ukiyo-e)
Kolekcja muzealnaThe Sumida Hokusai Museum Tokio, Japonia / Londyn
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Brawurowa kompozycja i mistrzostwo koloru
Układ kompozycyjny ryciny opiera się na odważnym zderzeniu pionu i skosu. Ciemna, ostra sylwetka jaskółki równoważy ciężką, kulistą masę kwiatu hortensji, tworząc doskonałą harmonię asymetrii – zasadę kluczową dla japońskiej estetyki zen.
Hokusai po raz kolejny wykorzystał możliwości błękitu pruskiego, łącząc go z mineralnymi zieleniami i delikatnym różem. Cieniowanie brzegów płatków sprawia, że kwiat wydaje się niemal wilgotny od świeżo opadłego deszczu.
Rycina ta zachwycała europejskich impresjonistów swoją zdolnością do uchwycenia wilgoci powietrza i ulotnego ruchu natury bez uciekania się do zachodniej perspektywy zbieżnej.
“
„Wystarczy jedna kropla deszczu na płatku hortensji, by odbiło się w niej całe niebo.”
Skarb w sercu tokijskiej Sumidy
„Hortensja i Jaskółka” to jedno z najbardziej lirycznych i uwielbianych dzieł Hokusaja, będące kwintesencją japońskiego zachwytu nad ulotną chwilą.
Obecne w zbiorach The Sumida Hokusai Museum w Tokio, płótno to inspiruje artystów i miłośników sztuki na całym świecie, niosąc orzeźwienie, spokój i zachwyt nad kunsztem natury.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Oryginalna odbitka drzeworytu znajduje się w zbiorach The Sumida Hokusai Museum w Tokio (Japonia).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Hortensja i Jaskółka”
Wprowadź do swojego wnętrza orzeźwiający chłód letniego deszczu, błękit kwitnącej hortensji i lekkość jaskółczego lotu. Nasza unikatowa kolekcja tekstyliów z motywem drzeworytu Katsushiki Hokusaja to połączenie japońskiej harmonii z mistrzowskim polskim wykonaniem.
