Pochodzący ze słynnego cyklu „Sto opowieści o duchach” (Hyaku monogatari) wstrząsający drzeworyt „Śmiejący się Demon” (Warau Hannya) Katsushiki Hokusaja to jedno z najbardziej przerażających, drastycznych i psychologicznie gęstych arcydzieł w całej historii sztuki orientalnej. Hokusai przedstawił demoniczną postać Hannya – w japońskim teatrze nō uosobienie kobiety oszalałej z zazdrości, która przeistoczyła się w rogatego diabła. Z potwornym, obnażającym kły rechotem demon trzyma w kościstej łapie odciętą główkę małego dziecka, spoglądając w przestrzeń oczyma pełnymi obłędu i nienasyconego pragnienia zemsty.
Katsushika Hokusai, Śmiejący się Demon (Warau Hannya) (ok. 1830–1835) · Zbiory: The Sumida Hokusai Museum, Tokio.
Maska Hannya – anatomia zazdrości i obłędu
W tradycji japońskiego teatru nō maska Hannya przedstawia kobietę zniekształconą przez potworne cierpienie, zdradę i żądzę zemsty, która zamieniła się w demona oni. Posiada ostre rogi, wyłupiaste ślepia i usta najeżone kłami.
Katsushika Hokusai nadał tej tradycyjnej masce przerażającą, żywą plastyczność. Twarz demona nie jest martwym drewnem – marszczy się w spazmie dzikiego, histerycznego rechotu, a z jej nozdrzy i ust zdaje się buchać siarkowy oddech.
W prawej dłoni demon dzierży zakrwawioną główkę niemowlęcia – to drastyczne nawiązanie do wierzeń ludowych o złych duchach porywających i pożerających dzieci nieuważnych rodziców w wiejskich rejonach Japonii.
MalarzKatsushika Hokusai (1760–1849)
Dzieło i technikaŚmiejący się Demon (Warau Hannya, z cyklu Hyaku monogatari) (ok. 1830–1835) Drzeworyt barwny (Ukiyo-e)
Kolekcja muzealnaThe Sumida Hokusai Museum Tokio, Japonia / Londyn
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Kunszt rytu i potęga psychologicznego wstrząsu
Hokusai osiągnął w tym drzeworycie szczyt ekspresji graficznej. Błyskawiczne, poszarpane linie konturu wokół oczu i rogów demona potęgują wrażenie szaleństwa i niepohamowanej energii zniszczenia.
Kontrast między ciemnym, zgaszonym tłem a chorobliwą żółcią i czerwienią na twarzy bóstwa tworzy jaskrawą, niepokojącą dysharmonię kolorystyczną, celowo wywołującą u widza dyskomfort i lęk.
Rycina ta dowodzi niezwykłej odwagi artystycznej Hokusaja, który nie bał się schodzić w najciemniejsze rejony ludzkiej podświadomości i eksplorować archetypów zła.
“
„Zazdrość to ogień, który najpierw spala duszę tego, kto go nosi, a potem obraca w popiół wszystko wokół.”
Kultowy skarb The Sumida Hokusai Museum
„Śmiejący się Demon” to jedno z najbardziej bezkompromisowych i kultowych dzieł w dorobku Katsushiki Hokusaja.
W The Sumida Hokusai Museum w Tokio rycina ta fascynuje badaczy demonologii i miłośników sztuki ekstremalnej, stanowiąc niezrównany pomnik japońskiej wyobraźni mitologicznej.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Oryginalny drzeworyt wchodzi w skład kolekcji The Sumida Hokusai Museum w Tokio (Japonia).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Śmiejący się Demon”
Dla koneserów mrocznej mitologii Japonii, teatru nō i potężnej ekspresji graficznej. Nasza kolekcja z motywem „Śmiejącego się Demona” Katsushiki Hokusaja to propozycja o magnetycznym, mrocznym uroku dla odważnych miłośników wielkiej sztuki.
