Katsushika Hokusai – Wodospad Kirifuri na górze Kurokami w prowincji Shimotsuke

Czym jest seria „Podróż po wodospadach różnych prowincji”?

Seria Shokoku taki meguri liczy osiem grafik i powstała około 1833–1834 roku. Wikipedia opisuje ją jako pierwszą serię ukiyo-e, której tematem jest spadająca woda. Wszystkie plansze mają format pionowy, a wodospady zajmują większość arkusza i przytłaczają skalą drobne postacie ludzi. Wydawcą był Nishimuraya Yohachi (Eijudō), ten sam, który wydał „Trzydzieści sześć widoków góry Fudżi”.

Hokusai wybrał wodospady w środkowej, zachodniej i wschodniej części wyspy Honsiu, które w jego czasach były znanymi celami pielgrzymek. Każdy z nich narysował inaczej, starając się oddać charakter konkretnego miejsca. Grafiki podpisywał „zen Hokusai Iitsu hitsu”, czyli „pędzlem Iitsu, dawniej Hokusaia”.

Co przedstawia „Wodospad Kirifuri”?

Woda spływa po zboczu wieloma strumieniami, które rozgałęziają się i łączą między skałami. Hokusai pokazuje wodospad niemal jak żywą istotę. W opisach grafiki pojawia się porównanie do obcego stworzenia z mackami, które się wydłużają i kurczą. U podnóża, na tle masywu skał i wody, widać niewielkie postacie ludzi, co podkreśla ogrom miejsca.

W grafikach z tej serii Hokusai chętnie używał błękitu pruskiego, nowego wówczas w Japonii barwnika. Według Wikipedii Hokusai traktował wodę jako coś świętego, a seria odzwierciedla jego przekonanie, że w przyrodzie mieszkają bóstwa i duchy.

Gdzie jest wodospad Kirifuri i co znaczy jego nazwa?

Wodospad Kirifuri leży w Nikkō, w dzisiejszej prefekturze Tochigi, która w epoce Edo była prowincją Shimotsuke. Znajduje się na rzece Kirifuri. Ma dwa progi, górny o wysokości około 25 metrów i dolny o wysokości około 26 metrów. Łączną długość spadku podaje się jako 75 metrów. Razem z wodospadami Kegon i Urami należy do trzech słynnych wodospadów Nikkō i figuruje na liście stu najpiękniejszych wodospadów Japonii.

Nazwa Kirifuri (霧降) znaczy dosłownie „padająca mgła”. Według japońskiej Wikipedii wzięła się stąd, że woda rozbijająca się o skały wygląda jak opadająca mgiełka. Kurokami (黒髪) w tytule grafiki oznacza „czarne włosy”. Kurokami-yama to dawna nazwa góry Nantai w Nikkō, szczytu o wysokości 2486 metrów.

Gdzie zobaczyć drzeworyt Hokusaia?

Grafika istnieje w wielu odbitkach. Art Institute of Chicago ma w zbiorach co najmniej dwie, a jedna z nich, z daru Chestera W. Wrighta, mierzy około 38,2 × 25,4 cm. To typowy format ōban. Prace na papierze są wrażliwe na światło, dlatego muzea pokazują je tylko czasowo, ale zdjęcia odbitek można obejrzeć w katalogach online.