Katsushika Hokusai – Wodospad Ono na drodze Kisokaidō

Skąd wziął się ten drzeworyt?

Na początku lat trzydziestych XIX wieku Hokusai, wtedy już ponad siedemdziesięcioletni, tworzył dla wydawcy Nishimuraya Yohachi (Eijudō) kolejne serie pejzaży. Po „Trzydziestu sześciu widokach góry Fudżi” powstała seria ośmiu pionowych grafik z wodospadami, Shokoku taki meguri. Była to pierwsza seria ukiyo-e poświęcona spadającej wodzie.

Hokusai wybrał wodospady, do których w jego czasach chętnie pielgrzymowano i które podróżni znali z traktów. Wodospad Ono był właśnie takim miejscem. Grafikę sygnował „zen Hokusai Iitsu hitsu”. Na arkuszu odbitki z Art Institute of Chicago widnieje też pieczęć cenzorska kiwame oraz znak wydawcy.

Co widać na grafice „Wodospad Ono”?

Pionowy format arkusza Hokusai wykorzystał do pokazania wysokości spadku. Woda spada prosto w dół wąską, równą smugą między skałami porośniętymi roślinnością. Drobne postacie ludzi u podnóża są niewielkie w porównaniu z wodospadem, co jest wspólną cechą całej serii. Dzięki temu widz od razu czuje skalę miejsca.

W serii wodospadów każdy z nich ma własny charakter. Inaczej niż rozgałęziony wodospad Kirifuri z tej samej serii, Ono to pojedyncza, prosta struga wody.

Gdzie leży wodospad Ono?

Wodospad Ono (小野の滝) znajduje się w miejscowości Agematsu w prefekturze Nagano, w regionie Kiso. Ma około 15 metrów wysokości i spada jednym, prostym progiem. Zimą, zwykle od połowy stycznia do początku lutego, zamarza. Zasila go woda spływająca z gór Kiso.

W epoce Edo obok wodospadu biegł trakt Nakasendō, zwany też Kisokaidō. Wodospad należał do atrakcji stacji pocztowej Agematsu i był jednym z „Ośmiu widoków Kiso”. Oprócz Hokusaia przedstawili go także Utagawa Hiroshige i Keisai Eisen w serii „Sześćdziesiąt dziewięć stacji Kisokaidō”. W 1909 roku tuż nad sadzawką u stóp wodospadu poprowadzono most kolejowy linii Chūō.

Gdzie zobaczyć odbitkę?

Drzeworyty odbijano w wielu egzemplarzach, więc nie istnieje jeden oryginał. Odbitka w formacie ōban, mierząca około 38,2 × 25,4 cm, należy do Art Institute of Chicago (Clarence Buckingham Collection). Prace na papierze muzea pokazują okresowo, ale zdjęcie odbitki jest dostępne w ich katalogu online.