Barok Flamandzki · Złoty Wiek Malarstwa, Rajski Ogród i Dialog z Tycjanem
Adam i Ewa / Upadek człowieka (ok. 1628–1629)
Monumentalny, pulsujący zmysłowym życiem i barokową dramaturgią obraz „Adam i Ewa” (Upadek człowieka) Petera Paula Rubensa to jedno z najbardziej fascynujących dzieł dojrzałego okresu flamandzkiego geniusza. Namalowane podczas dyplomatycznej misji w Madrycie około 1628–1629 roku płótno stanowi bezpośredni, pełen szacunku dialog z wcześniejszym arcydziełem Tycjana, które Rubens podziwiał w królewskiej kolekcji Filipa IV w Alkazarze. Zestawiając posągowe, muskularne ciało Adama z alabastrową, zmysłową sylwetką Ewy sięgającej po zakazany owoc Drzewa Poznania, Rubens stworzył poruszający traktat o ludzkiej naturze, pokusie, miłości i kruchości rajskiej niewinności.
Peter Paul Rubens, Adam i Ewa (Upadek człowieka) (ok. 1628–1629) · Zbiory: Museo del Prado w Madrycie.
Królewski Alkazar i hołd dla Tycjana
Gdy w 1628 roku Peter Paul Rubens przybył na dwór hiszpański w Madrycie jako zaufany dyplomata arcyksiężnej Izabeli, spędził wiele miesięcy na kopiowaniu i studiowaniu arcydzieł Tycjana z kolekcji królewskiej.
Wenecki mistrz był dla Rubensa największym autorytetem kolorystycznym, jednak flamandzki malarz nie stworzył niewolniczej kopii: tchnął w renesansową kompozycję barokową dynamikę, zmysłową cielesność i intensywność psychologiczną.
Podczas gdy u Tycjana Adam waha się i wydaje się bierny, u Rubensa cała jego postawa zdradza dramatyczne napięcie moralne – wyciąga rękę, by powstrzymać Ewę, a jednocześnie ulega jej magnetycznemu urokowi. Ta psychologiczna złożoność i dynamika gestów czynią z obrazu Rubensa jedno z najbardziej poruszających i wielowymiarowych przedstawień biblijnego dramatu w dziejach sztuki nowożytnej.
MalarzPeter Paul Rubens (1577–1640)
Dzieło i technikaAdam i Ewa (Upadek człowieka / Adán y Eva) (ok. 1610–1635) Olej na płótnie / desce
Kolekcja muzealnaMuseo del Prado Madryt / Antwerpia
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Cielesność, wąż z ludzką twarzą i fauna raju
Rubens był niedoścignionym mistrzem w oddawaniu faktury ludzkiej skóry: złocisto-brązowa, opalona karnacja Adama stanowi idealny kontrast dla perłowej, promieniejącej mlecznym blaskiem skóry Ewy, przez którą zdaje się pulsować błękitna krew.
Na gałęzi Drzewa Poznania wije się wąż z twarzą niewinnego dziecka – zgodnie z barokową tradycją uosabiający podstęp i fałszywą niewinność grzechu.
W tle kompozycji Rubens umieścił bogatą florę i faunę rajskiego ogrodu: kolorowe papugi oznaczające elokwencję oraz lisa symbolizującego chytrość, budując wielowarstwową alegorię ludzkich namiętności i słabości.
“
„Moja pasja pochodzi z nieba, a nie z ziemskich kalkulacji. Każde ludzkie ciało jest świątynią światła i żywiołu natury.”
Skarb hiszpańskiego Museo del Prado
Eksponowany w Museo del Prado w Madrycie obok oryginalnego płótna Tycjana obraz Rubensa pozwala na fascynujące porównanie dwóch największych geniuszy malarstwa europejskiego.
Obecność tego monumentalnego motywu we wnętrzu wnosi arystokratyczny rozmach, królewską głębię barw, zmysłowe ciepło i humanistyczną powagę, stając się centralnym punktem luksusowego salonu, gabinetu lub biblioteki.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji sztuki flamandzkiej w prestiżowym Museo del Prado w Madrycie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Adam i Ewa”
Wprowadź do swoich wnętrz królewski rozmach baroku, zmysłową głębię barw i nieprzemijający geniusz Petera Paula Rubensa. Ekskluzywne tekstylia z motywem „Adama i Ewy” to hołd dla wielkiej tradycji europejskiej i mistrzowskiego polskiego rzemiosła.
