Barok Hiszpański i Flamandzki · Królewski Koń, Pancerz i Władza Absolutna
Portret konny księcia Lermy (1603)
Jeden z najbardziej monumentalnych, przełomowych i spektakularnych portretów konnych w całej historii sztuki nowożytnej „Portret konny księcia Lermy” (Retrato ecuestre del duque de Lerma) Petera Paula Rubensa powstał w 1603 roku w Valladolid. Młody, dwudziestosześcioletni malarz z Flandrii, przebywający z pierwszą misją dyplomatyczną w Hiszpanii z ramienia dworu w Mantui, uwiecznił wszechpotężnego pierwszego ministra króla Filipa III – Francisco Gómeza de Sandovala y Rojasa, pierwszego księcia Lermy. Ukazując wodza na wspiętym, śnieżnobiałym rumaku nacierającym prosto na widza, Rubens zrewolucjonizował konwencję portretu władcy, tworząc wzorzec, który na zawsze odmienił malarstwo europejskie.
Peter Paul Rubens, Portret konny księcia Lermy (1603) · Zbiory: Museo del Prado w Madrycie.
Hiszpański debiut i rewolucja kompozycyjna
Przed Rubensem portrety konne – od Tycjana po mistrzów renesansu florenckiego – ukazywały jeźdźca niemal wyłącznie z profilu, co nadawało scenie statyczny, reliefowy charakter przypominający rzymskie monety.
W 1603 roku Peter Paul Rubens dokonał genialnego przewrotu: ustawił rumaka i jeźdźca w śmiałym skrócie perspektywicznym, z przodu pod lekkim kątem, sprawiając, że potężny biały koń zdaje się wyskakiwać z płótna wprost na stojącego przed nim odbiorcę.
Ten nowatorski zabieg dynamiczny (frontalny najazd) wywołał absolutną sensację na dworze hiszpańskim w Valladolid, wprawiając w osłupienie samego księcia Lermę i otwierając Rubensowi drogę do wielkiej międzynarodowej sławy.
MalarzPeter Paul Rubens (1577–1640)
Dzieło i technikaPortret konny księcia Lermy (Retrato ecuestre del duque de Lerma) (ok. 1610–1635) Olej na płótnie / desce
Kolekcja muzealnaMuseo del Prado Madryt / Antwerpia
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Lśniąca zbroja, buława i burzowe niebo
Książę Lerma został ukazany jako nieugięty wódz chrześcijański: odziany w lśniącą stalową zbroję z czarnymi i złotymi trawieniami, dzierży w prawej dłoni generalską buławę dowódczą, panując nad rumakiem z absolutnym spokojem i arystokratyczną pewnością.
Biała kryza pod szyją rozświetla skupioną, surową twarz hiszpańskiego granda, a pofalowana grzywa i uniesione kopyta konia potęgują wrażenie potężnej, kontrolowanej siły fizycznej.
W tle kompozycji, pod dramatycznie zachmurzonym niebem, widoczne są zwarte czworoboki hiszpańskiej piechoty (tercios), które przypominają o militarnej potędze imperium Habsburgów w dobie Złotego Wieku.
“
„Prawdziwa władza nie potrzebuje krzyku; manifestuje się w spokoju spojrzenia i w panowaniu nad żywiołem.”
Monumentalna perła madryckiego Prado
Zakupiony w 1969 roku do zbiorów Museo del Prado w Madrycie portret księcia Lermy uznawany jest za jeden z najważniejszych filarów stałej ekspozycji sztuki barokowej w stolicy Hiszpanii.
Obecność tej majestatycznej kompozycji we wnętrzu wnosi niezrównaną dostojność, rycerski honor, dynamikę oraz królewski prestiż, idealnie sprawdzając się w przestronnych salonach, holach rezydencji i gabinetach.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło zajmuje reprezentacyjne miejsce w stałej galerii malarstwa flamandzkiego i hiszpańskiego w Museo del Prado w Madrycie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Portret konny księcia Lermy”
Wprowadź do swoich wnętrz królewską potęgę, rycerską charyzmę i monumentalny rozmach Petera Paula Rubensa. Ekskluzywne tekstylia z motywem „Portretu konnego księcia Lermy” to synonim bezkompromisowego luksusu, męskiej siły i mistrzowskiego polskiego rzemiosła.
