Portret konny księcia Lermy – Retrato ecuestre del duque de Lerma (1603)
Peter Paul Rubens namalował „Portret konny księcia Lermy” w 1603 roku, w czasie swojego pierwszego pobytu w Hiszpanii. Obraz przedstawia Francisca de Sandovala y Rojasa, księcia Lermy i faworyta króla Filipa III, na białym koniu. Oryginał należy do Museo del Prado w Madrycie.
Peter Paul Rubens (1577–1640), Portret konny księcia Lermy (1603) · Museo del Prado, Madryt.
Jak Rubens trafił na dwór Filipa III?
Na początku XVII wieku młody Rubens pracował we Włoszech dla Gonzagów, władców Mantui. W 1603 roku wyjechał w ich imieniu z misją dyplomatyczną do Hiszpanii. Jego zadaniem było przekazanie darów od Gonzagów na dwór króla Filipa III. To właśnie podczas tej podróży powstał portret konny księcia Lermy.
Książę miał wówczas bardzo silną pozycję na dworze. Francisco de Sandoval y Rojas, markiz Denii i pierwszy książę Lermy, był faworytem Filipa III. Muzeum Prado opisuje, że Rubens przedstawił go jako dowódcę hiszpańskich wojsk. Portret miał więc pokazywać nie tylko człowieka, ale też jego pozycję polityczną.
ArtystaPeter Paul Rubens (1577–1640)
DziełoPortret konny księcia Lermy (1603) Retrato ecuestre del duque de Lerma
Technikaolej na płótnie, 290,5 × 207,5 cm
Gdzie jest oryginałMuseo del Prado, Madryt
Co przedstawia portret i jak jest zbudowany?
Książę siedzi na białym koniu, który zmierza w stronę widza. Rubens pokazał konia i jeźdźca w skrócie perspektywicznym, a nie z boku. Lerma ma na sobie półzbroję i trzyma w dłoni buławę dowódcy. Jedyną ozdobą jego stroju jest muszla Zakonu Santiago zawieszona na szyi.
W tle toczy się bitwa kawalerii. Ten szczegół podkreśla wojskowy charakter portretu. Postać jeźdźca obramowuje palma. Według muzeum wzmacnia ona wrażenie, że książę wyjeżdża prosto na oglądającego. Obraz jest olejem na płótnie o wymiarach 290,5 na 207,5 cm. Na przedniej stronie widnieje sygnatura i data: „P.P. Rubens fecit 1603”.
Na jakim wzorze oparł się Rubens i co z tego wynikło?
Muzeum Prado wskazuje, że Rubens oparł kompozycję na portrecie Karola V w bitwie pod Mühlbergiem pędzla Tycjana. Ten obraz również należy dziś do zbiorów Prado. Oba obrazy łączy motyw wodza w zbroi na koniu.
Portret oddaje wyniosłość i dumę człowieka, który miał ogromną władzę. Według muzeum dzieło stało się wzorem dla późniejszych portretów konnych. Wpłynęło między innymi na Antoona van Dycka i Gaspara de Crayera. Muzeum zwraca też uwagę, że portret pokazuje siłę wczesnych portretów Rubensa i jego umiejętność uchwycenia charakteru modela. Kilka lat później, po powrocie do Antwerpii, Rubens został nadwornym malarzem arcyksiążąt Albrechta i Izabeli.
Jak obraz trafił do Muzeum Prado?
Obraz najpierw należał do samego księcia Lermy. Po jego upadku politycznym trafił do kolekcji królewskiej, gdzie notowano go w 1635 roku. Filip IV podarował go później admirałowi Kastylii. Potem płótno przechodziło przez kolejne kolekcje arystokratyczne: markiza Denii (1800), książąt Medinaceli (1878) i hrabiego Gavii (1909).
W XX wieku obraz znalazł się u madryckich kapucynów. Od nich w 1969 roku kupiło go Muzeum Prado. Dziś portret należy do stałej kolekcji muzeum w Madrycie. Był pokazywany na wystawach, m.in. na dużej wystawie Rubensa w Prado w latach 2010–2011.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Portret konny księcia Lermy”?
