Barok Flamandzki · Mitologiczny Żywioł, Bachanale i Witalizm Natury
Dwóch satyrów (ok. 1618–1619)
Eksplodujący nieokiełznaną energią, zmysłowością i bezkompromisowym realizmem fizjonomicznym obraz „Dwóch satyrów” (Zwei Satyrn) Petera Paula Rubensa to jedno z najbardziej intrygujących dzieł mitologicznych dojrzałego baroku. Powstałe około 1618–1619 roku płótno ukazuje z bliska popiersia dwóch leśnych bóstw z orszaku Dionizosa: starszego, uśmiechającego się lubieżnie i trzymającego kiść soczystych winogron, oraz młodszego, spoglądającego w dal z wyrazem dzikiej melancholii. Zamiast wyidealizowanych antycznych posągów Rubens ukazał satyrów jako ucieleśnienie pierwotnych, ziemskich sił przyrody, w których zwierzęca dzikość łączy się z psychologiczną prawdą o ludzkich instynktach.
Peter Paul Rubens, Dwóch satyrów (ok. 1618–1619) · Zbiory: Alte Pinakothek w Monachium.
Mitologia odarta z akademickiego chłodu
W przeciwieństwie do malarzy klasycyzujących, którzy traktowali motywy mitologiczne w sposób chłodny i pomnikowy, Peter Paul Rubens widział w starożytnych mitach pulsujące życie, krew, pasję i nieskrępowany witalizm.
Satyrowie w mitologii greckiej i rzymskiej uosabiali nieokiełznaną płodność lasów, instynkt samozachowawczy oraz radość płynącą z wina i obcowania z naturą.
W tym niezwykłym podwójnym studium Rubens zastosował ciasny, kinowy niemal kadr: twarze satyrów wypełniają całą przestrzeń obrazu, sprawiając, że widz staje twarzą w twarz z surową, organiczną siłą ich spojrzeń. Rezygnacja z szerokiego pejzażu na rzecz intymnego zbliżenia potęguje psychologiczną wyrazistość sceny, zmuszając odbiorcę do konfrontacji z pierwotnymi, instynktownymi aspektami ludzkiej natury.
MalarzPeter Paul Rubens (1577–1640)
Dzieło i technikaDwóch satyrów (Zwei Satyrn) (ok. 1610–1635) Olej na płótnie / desce
Kolekcja muzealnaMuseo del Prado Madryt / Antwerpia
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Mistrzostwo faktury, winorośl i światłocień
Prawdziwym kunsztem malarskim zachwyca partia martwej natury: lśniące, dojrzałe grona ciemnych winogron zdają się pękać od słodkiego soku pod wpływem światła, które wydobywa z owoców wilgotny połysk.
Skóra satyrów – ogorzała od słońca, szorstka, z wyrazistymi zmarszczkami i kosmatymi uszami kozła – została oddana z bezwzględną wiernością anatomiczną, świadczącą o studiach Rubensa nad naturą ludzką i zwierzęcą.
Kontrast między ciemnym, brunatnym tłem a ciepłymi, złocistymi tonami ciał buduje potężne napięcie światłocieniowe, typowe dla najlepszych dzieł dojrzałego barokuflamandzkiego.
“
„Sztuka starożytna uczy nas prawdy o naturze: człowiek jest częścią żywiołów, a jego ciało nosi w sobie pierwotną radość istnienia.”
Skarb monachijskiej Alte Pinakothek
Obraz znajduje się w stałej ekspozycji Alte Pinakothek w Monachium, stanowiąc jeden z najchętniej studiowanych przykładów rubensowskiej fizjonomiki i zmysłowości.
Obecność tego motywu we wnętrzu wnosi niebywałą energię, ciepło dojrzałego wina, mitologiczny charakter oraz barokową dynamikę, doskonale pasując do winiarni, jadalni, stylowego salonu lub męskiego gabinetu.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji sztuki flamandzkiej w Alte Pinakothek w Monachium.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Dwóch satyrów”
Dodaj swoim wnętrzom ognia, bachanalskiej energii i zmysłowego ciepła baroku z obrazem Petera Paula Rubensa. Kolekcja tekstyliów z motywem „Dwóch satyrów” to odważna, wyrazista propozycja dla miłośników mitologii, dobrego wina i polskiego kunsztu rzemieślniczego.
