Peter Paul Rubens namalował „Trzy Gracje” w latach 1630–1635, w ostatnim okresie twórczości. Obraz przedstawia trzy nagie boginie objęte w tanecznym kręgu na tle ogrodu i łąki. Oryginał należy do Museo del Prado w Madrycie.
Peter Paul Rubens (1577–1640), Trzy Gracje (ok. 1630–1635) · Museo del Prado, Madryt.
Kim są trzy Gracje?
Gracje, po grecku Charyty, to boginie z mitologii antycznej. Najczęściej wymienia się je jako Aglaję, Eufrozynę i Talię. Ich imiona Muzeum Prado tłumaczy jako Blask, Radość i Rozkwit. Gracje łączono z hojnością i wzajemnością, czyli z dawaniem i odwzajemnianiem dobra.
Prado zwraca uwagę na ślad tej idei w językach. Hiszpańskie „gracias” i włoskie „grazie”, czyli „dziękuję”, wywodzą się od tego samego słowa co Gracje. Muzeum odczytuje obraz Rubensa jako wyraz wdzięczności za życie i za świat.
ArtystaPeter Paul Rubens (1577–1640)
DziełoTrzy Gracje (ok. 1630–1635) Las tres Gracias
Technikaolej na desce dębowej, 220,5 × 182 cm
Gdzie jest oryginałMuseo del Prado, Madryt
Co widać na obrazie?
Trzy boginie obejmują się, tworząc zamknięty krąg. Ustawienie stóp sugeruje spokojny taniec. Postaci są oświetlone od strony przeciwnej do słońca, które rozjaśnia łąkę ciągnącą się aż po niebieski horyzont. Na gałęzi drzewa wiszą ubrania bogiń.
Obok bogiń stoi fontanna zwieńczona figurą dziecka z rogiem obfitości. Kilka pociągnięć pędzla na jego plecach sugeruje skrzydło, dlatego muzeum uważa, że może to być Kupidyn. Od rogu obfitości do gałęzi drzewa biegnie girlanda z białych i czerwonych róż. Obraz namalowano olejem na desce dębowej o wymiarach 220,5 na 182 cm. Rubens podejmował temat Gracji także w innych pracach.
Czy do „Trzech Gracji” pozowała Helena Fourment?
Badacze od dawna zauważają, że postać po lewej przypomina portrety Heleny Fourment, drugiej żony Rubensa. Malarz poślubił ją w grudniu 1630 roku. On miał wtedy 53 lata, ona 16. Helena stała się jego muzą. Jej postać łączy się z pełnymi, zmysłowymi kobiecymi figurami, które Rubens malował w latach trzydziestych XVII wieku.
Muzeum Prado ostrożnie dopuszcza, że obraz mógł mieć związek ze ślubem i świętować wejście Heleny w świat bogów. Jednocześnie zaznacza, że tego nie wiemy na pewno. Datowanie obrazu też nie jest ścisłe, więc związek z małżeństwem pozostaje hipotezą.
Jak obraz trafił do Prado?
Nie zachował się żaden szkic do tego obrazu. Muzeum uważa, że Rubens namalował go dla siebie. Obraz był w jego kolekcji w chwili śmierci w 1640 roku. Potem kupił go król Hiszpanii Filip IV.
W inwentarzu z 1666 roku obraz zapisano w madryckim Alkazarze królewskim. W XVIII wieku przeniesiono go do Nowego Pałacu Królewskiego, a na przełomie XVIII i XIX wieku trafił do Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych San Fernando. W pierwszej połowie XIX wieku znalazł się w zbiorach Museo Real, dzisiejszego Prado. Ma tam numer inwentarzowy P001670.
