Pieter Bruegel starszy namalował „Żniwa” w 1565 roku jako część cyklu obrazów o porach roku. Scena pokazuje zbiór pszenicy w pełni lata, w lipcu lub sierpniu. Oryginał znajduje się w Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
Pieter Bruegel starszy (ok. 1525/1530–1569), Żniwa (1565) · Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork.
Dla kogo powstał cykl pór roku?
„Żniwa” należą do serii obrazów, które zamówił u Bruegla antwerpski kupiec i bankier Niclaes Jonghelinck. Według Metropolitan Museum cykl miał zdobić jadalnię jego podmiejskiej rezydencji. Seria liczyła sześć obrazów, choć niektórzy badacze zakładają, że mogło ich być dwanaście, po jednym na każdy miesiąc.
Zachowało się pięć obrazów z cyklu. Trzy z nich, „Pochmurny dzień”, „Myśliwi na śniegu” i „Powrót stada”, są w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu. „Sianokosy” należą do kolekcji Lobkowiczów w Pradze. „Żniwa” są jedynym obrazem z tej serii w zbiorach poza Europą.
ArtystaPieter Bruegel starszy (ok. 1525/1530–1569)
DziełoŻniwa (1565) The Harvesters
Technikaolej na desce dębowej, 119 × 162 cm
Gdzie jest oryginałMetropolitan Museum of Art, Nowy Jork
Co dzieje się na obrazie „Żniwa”?
Po lewej stronie żniwiarze koszą wysoką pszenicę, a kobiety zbierają ją w snopy. Metropolitan Museum zwraca uwagę na pochyloną kobietę, której sylwetka tworzy trójkąt i niemal zlewa się ze zbożem. Przez ścieżkę wyciętą w łanie ludzie wynoszą snopy z pola.
Na pierwszym planie, w cieniu drzewa, grupa robotników je południowy posiłek. Mają chleb, duży krąg sera, który kroi kobieta w szerokim kapeluszu, oraz miski, najpewniej z kaszą z pszenicy. Na białym płótnie leżą gruszki, a jeden z mężczyzn odpoczywa wyciągnięty pod drzewem. Dalej ktoś zrywa gruszki, a po prawej inny strząsa jabłka z drzewa.
W głębi Bruegel namalował życie całej okolicy. Mieszkańcy wsi biorą udział w okrutnej zabawie w rzucanie do koguta, ludzie kąpią się w stawie, bawią się dzieci, a na horyzoncie widać statki.
Dlaczego „Żniwa” są ważne w historii pejzażu?
W XVI wieku krajobraz był zwykle tłem dla scen religijnych. U Bruegla głównym tematem są chłopi, ich praca i otaczająca ich przyroda. Adam Eaker z Metropolitan Museum podkreśla, że pejzaż jest wymyślony i że Bruegel przyczynił się do narodzin samodzielnego gatunku pejzażu. Ponieważ Flandria jest płaska, malarz przesadnie pogłębił perspektywę, by uzyskać wrażenie dalekiej przestrzeni.
Muzeum zauważa też, że Bruegel przedstawił chłopów życzliwie i w idealizujący sposób. Podkreślił harmonię ludzi z naturą i obfitość lata, a złagodził obraz ciężkiej pracy na roli. Taka wizja odpowiadała gustom zamożnego, miejskiego zleceniodawcy.
Jak obraz trafił do Nowego Jorku?
Metropolitan Museum kupiło „Żniwa” w 1919 roku z funduszu Rogersa (numer 19.164). Muzeum podaje, że cena była wyjątkowo niska, częściowo dlatego, że rynek sztuki niemal załamał się w czasie pierwszej wojny światowej.
To olej na desce dębowej. Z dodanymi później pasami u góry, u dołu i z prawej strony obraz ma 119 × 162 cm, a pierwotna malowana powierzchnia mierzy 116,5 × 159,5 cm.
