Caravaggio namalował „Bachusa” w Rzymie pod koniec XVI wieku, gdy pracował dla kardynała Francesca Marii del Monte. Obraz przedstawia młodego boga wina, który podaje widzowi kielich, a przed nim stoi misa z owocami i karafka. Oryginał należy do zbiorów Galerii Uffizi we Florencji, która datuje go na około 1598 rok.
Obraz powstał we wczesnym, rzymskim okresie twórczości Caravaggia, kiedy jego protektorem był kardynał Francesco Maria del Monte. Malarz zamieszkał w jego rezydencji, Palazzo Madama, około 1596 roku i pozostał tam kilka lat. Kardynał interesował się sztuką, muzyką i mitologią antyczną, a w jego kręgu obrazy o tematyce mitologicznej były sposobem prowadzenia uczonej rozmowy.
Datowanie nie jest całkiem pewne. Galeria Uffizi podaje około 1598 roku, inne opracowania przesuwają powstanie obrazu o rok lub dwa wcześniej. Według muzeum kardynał del Monte podarował „Bachusa” wielkiemu księciu Toskanii Ferdynandowi I Medyceuszowi z okazji ślubu jego syna Kosmy II w 1608 roku. Od tego czasu obraz pozostaje we Florencji.
Młody Bachus półleży jak na antycznej uczcie. Ma we włosach winogrona i liście winorośli, a lewą ręką trzyma płaski kielich z czerwonym winem, wyciągnięty w stronę widza. Drugą dłonią przytrzymuje wiązanie luźno udrapowanej szaty. Na kamiennym stole stoi misa z owocami i duża karafka wina.
Galeria Uffizi zalicza obraz do serii wczesnych półpostaci malowanych w jasnej tonacji, do której należą też „Chłopiec z koszem owoców” z Galerii Borghese i „Kosz z owocami” z Pinakoteki Ambrozjańskiej. Muzeum zwraca uwagę na martwą naturę, czyli owoce i kielich, namalowane z dużą wiernością. Postać boga nawiązuje do wzorów antycznych, zwłaszcza do portretów Antinousa, a jego lekko nieobecne spojrzenie muzeum łączy ze stanem upojenia.
Jak badacze odczytują „Bachusa”?
Interpretacji jest kilka. Według opisu Uffizi część krytyków widzi w koszu owoców i podawanym kielichu horacjańskie zaproszenie do umiaru, wspólnego biesiadowania i przyjaźni. Mina Gregori dostrzegła w obrazie wizję antyku sławiącą wolność zmysłów oraz nawiązanie do bachicznych przebrań i rytuałów praktykowanych w Rzymie.
Inni zwracają uwagę na owoce w misie: obok dojrzałych leżą pęknięty granat i nadpsute jabłko. Bywa to czytane jako aluzja do przemijania, w duchu motywu vanitas. Nie wiadomo na pewno, kto pozował. Jedna z hipotez wskazuje Maria Minnitiego, ucznia i przyjaciela malarza. Roberto Longhi sądził z kolei, że Caravaggio malował z pomocą lustra, na co miałby wskazywać kielich trzymany w lewej ręce. To jednak tylko przypuszczenia.
Gdzie można zobaczyć „Bachusa” Caravaggia?
Obraz wisi w Galerii Uffizi we Florencji, w sali poświęconej Caravaggiowi. To olej na płótnie o wymiarach 95 × 85 cm (nr inw. 1890 n. 5312).
Nie należy go mylić z „Chorym Bachusem”, wcześniejszym obrazem Caravaggia z Galerii Borghese w Rzymie. Tamten przedstawia bladego młodzieńca z kiścią winogron i bywa uznawany za autoportret malarza. Florencki „Bachus” jest późniejszy i większy.
Gdzie można zobaczyć oryginał „Bachusa” Caravaggia?
W Galerii Uffizi we Florencji, w sali poświęconej Caravaggiowi. Obraz jest we Florencji od początku XVII wieku.
Kiedy powstał „Bachus”?
Pod koniec XVI wieku w Rzymie. Galeria Uffizi datuje obraz na około 1598 rok, niektóre opracowania podają około 1596 roku.
Czym różni się „Bachus” od „Chorego Bachusa”?
„Chory Bachus” to wcześniejszy, mniejszy obraz z Galerii Borghese w Rzymie, uznawany za możliwy autoportret. „Bachus” z Uffizi powstał później dla kręgu kardynała del Monte.
Produkty z obrazem „Bachus”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
